Władza sądownicza: sądy i trybunały w Polsce

9 zadań z oficjalnych arkuszy matury rozszerzonej z wiedzy o społeczeństwie (2018–2022). Spróbuj rozwiązać samodzielnie, potem odsłoń odpowiedź — przy każdym zadaniu znajdziesz typową pułapkę, na której wykładają się maturzyści.

1. Matura CKE · maj 2022 · zad. 19 2 pkt wladza sadownicza, Sad Najwyzszy, Trybunal Stanu, Trybunal Konstytucyjny, Konstytucja RP

   Przepisy z Konstytucji RP dotyczace organow wladzy sadowniczej (3 instytucje):

   Instytucja 1. Sprawuje nadzor nad dzialalnoscia sadow powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania. Stwierdza waznosc wyborow do Sejmu i Senatu, referendum ogolnokrajowego, wyboru Prezydenta RP.

   Instytucja 2. Sklada sie z przewodniczacego, dwoch zastepcow przewodniczacego i 16 czlonkow wybieranych przez Sejm spoza grona poslow na czas kadencji Sejmu. Odpowiedzialnosc konstytucyjna przed [tym organem] ponosza: Prezydent RP, Prezes Rady Ministrow oraz czlonkowie Rady Ministrow.

   Instytucja 3. Orzeka w sprawach zgodnosci ustaw i umow miedzynarodowych z Konstytucja. Rozstrzyga spory kompetencyjne pomiedzy centralnymi konstytucyjnymi organami panstwa.

   Do przepisow dotyczacych kazdej z instytucji dopisz nazwe tej instytucji.

   Pokaż odpowiedź

   • Instytucja 1: Sad Najwyzszy (SN) — art. 183 Konstytucji RP. Sprawuje nadzor nad sadami powszechnymi i wojskowymi (Izba Cywilna, Karna, Pracy i Ubezpieczen Spolecznych, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych — ktora stwierdza waznosc wyborow).

   • Instytucja 2: Trybunal Stanu (TS) — art. 199 Konstytucji RP. 19 czlonkow: przewodniczacy = Pierwszy Prezes SN (z urzedu), 2 zastepcow i 16 czlonkow wybieranych przez Sejm spoza grona poslow na czas kadencji Sejmu. Przed TS ponosza odpowiedzialnosc konstytucyjna m.in.: Prezydent RP, Premier, ministrowie, Prezes NBP, Prezes NIK, czlonkowie KRRiT, Naczelny Dowodca Sil Zbrojnych (art. 198).

   • Instytucja 3: Trybunal Konstytucyjny (TK) — art. 188 Konstytucji RP. 15 sedziow wybieranych przez Sejm na 9 lat. Orzeka o: zgodnosci ustaw i umow miedzynarodowych z Konstytucja, zgodnosci ustaw z umowami ratyfikowanymi, zgodnosci aktow wykonawczych z Konstytucja/ustawami, zgodnosci celow lub dzialalnosci partii politycznych z Konstytucja, skargach konstytucyjnych, sporach kompetencyjnych miedzy centralnymi konstytucyjnymi organami panstwa.

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - **Trybunal Konstytucyjny vs Trybunal Stanu** — czesto mylone. Klucze: - **TK** = bada **zgodnosc aktow normatywnych z Konstytucja** (kontrola prawa). - **TS** = ocenia **odpowiedzialnosc osob** (Prezydenta, ministrow itd.) za delikty konstytucyjne i przestepstwa. - **Sad Najwyzszy** to NIE Naczelny Sad Administracyjny (NSA). NSA sprawuje kontrole administracji publicznej, SN — sadow powszechnych i wojskowych. - "Stwierdza waznosc wyborow" — to **Sad Najwyzszy**, nie PKW (PKW tylko ustala wyniki).

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
2. Matura CKE · maj 2021 · zad. 20 1 pkt Wniosek RPO – Sąd Najwyższy

   Podaj nazwę organu, do którego Rzecznik Praw Obywatelskich może skierować wniosek opisany w materiale źródłowym.

   Pokaż odpowiedź

   Sąd Najwyższy.

   Rzecznik Praw Obywatelskich może wystąpić z wnioskiem do Sądu Najwyższego
   o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących
   wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie.

   Podstawa: ustawa z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich
   (art. 16 ust. 2 pkt 4) oraz ustawa z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
   (art. 83) – RPO jest jednym z podmiotów uprawnionych do złożenia
   tzw. wniosku abstrakcyjnego do SN o podjęcie uchwały.

   Inne kompetencje RPO (które mogą być pułapkami):

   • skarga konstytucyjna / wniosek do Trybunału Konstytucyjnego – inny tryb,
   • kasacja w sprawach karnych (do Sądu Najwyższego),
   • skarga nadzwyczajna do SN (po reformie z 2017 r.),
   • wystąpienia do organów administracji.

   Bez konkretnej treści tekstu trudno bez wahania wskazać, czy chodzi o uchwałę
   SN, czy o kasację, czy o wniosek do TK – kontekst tekstu w arkuszu rozstrzyga.
   Najczęściej w takich zadaniach odpowiedzią jest Sąd Najwyższy
   (uchwała wyjaśniająca) lub Trybunał Konstytucyjny (wniosek o zbadanie
   zgodności z Konstytucją).

   ⚠ Typowa pułapka: RPO nie jest sądem ani organem ścigania – kieruje **wnioski** do innych organów (TK, SN, sąd administracyjny, prokuratura), nie wydaje samodzielnie orzeczeń.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
3. Matura CKE · maj 2021 · zad. 21 2 pkt Pismo sądowe – Sąd Rejonowy, wniosek, Kodeks postępowania karnego

   Na podstawie pisma sądowego przedstawionego w materiale źródłowym podaj: 21.1. nazwę sądu, do którego pismo zostało skierowane (sąd właściwy), 21.2. nazwę kodeksu, którego przepisy stosuje się w opisanym postępowaniu.

   Pokaż odpowiedź

   21.1. Sąd Rejonowy (sąd I instancji, właściwy dla większości spraw
   karnych – wykroczeń i występków zagrożonych karą do 8/10 lat).

   Struktura sądów powszechnych w Polsce:

   • Sąd Rejonowy – I instancja, najwięcej spraw,
   • Sąd Okręgowy – I instancja dla najpoważniejszych spraw (zbrodnie),
     II instancja od orzeczeń Sądu Rejonowego,
   • Sąd Apelacyjny – II instancja od orzeczeń Sądu Okręgowego.

   21.2. Kodeks postępowania karnego (k.p.k., ustawa z 6 czerwca 1997 r.) –
   reguluje procedurę w sprawach karnych: prawa stron, kompetencje organów
   ścigania, postępowanie sądowe, środki odwoławcze.

   Rozróżnienie kluczowe:

   • Kodeks karny (k.k.) – co jest przestępstwem i jaka kara (materialne
     prawo karne),
   • Kodeks postępowania karnego (k.p.k.) – jak prowadzi się postępowanie
     karne (procedura),
   • Kodeks wykroczeń + Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia –
     odpowiedniki dla wykroczeń,
   • Kodeks cywilny / Kodeks postępowania cywilnego – sprawy cywilne,
   • Kodeks karny wykonawczy – wykonywanie kar.

   Wybór konkretnego kodeksu zależy od typu sprawy opisanego w piśmie
   (jeśli pismo dotyczy postępowania karnego – k.p.k.; jeśli cywilnego – k.p.c.;
   jeśli o wykroczenie – k.p.w.).

   ⚠ Typowa pułapka: Łatwo pomylić **Kodeks karny** (materialny – typy przestępstw) z **Kodeksem postępowania karnego** (proceduralny – jak prowadzi się postępowanie). W zadaniu o "piśmie sądowym" zwykle chodzi o procedurę.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
4. Matura CKE · maj 2020 · zad. 16 2 pkt postepowanie administracyjne, sady administracyjne, NSA, WSA

   Schemat: Postepowania administracyjne i sadowoadministracyjne w Rzeczypospolitej Polskiej (na podstawie: Postepowania administracyjne i sadowoadministracyjne z kazusami, red. R. Hauser, A. Skoczylas, Warszawa 2016). Schemat pokazuje przejscia (1, 2, 3, 4) miedzy:

   • Organ administracyjny (poczatek - wniosek strony)
   • Organ administracyjny wyzszego stopnia (odwolanie)
   • Sad administracyjny I instancji
   • Sad administracyjny II instancji

   Opisy sytuacji:

   • Opis A: Panstwo Kowalscy zlozyli odwolanie od decyzji o odmowie wydania pozwolenia na budowe.
   • Opis B: Radca prawny w imieniu panstwa Kowalskich sporzadzil skarge kasacyjna od wyroku utrzymujacego w mocy decyzje o odmowie wydania pozwolenia na budowe.
   • Opis C: Panstwo Kowalscy wystapili do starosty z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowe.

   16.1. Do kazdego z podanych opisow przyporzadkuj numer, ktorym oznaczono na schemacie wlasciwy etap postepowania. Opis A. - ......... Opis B. - ......... Opis C. - .........

   16.2. Podaj nazwy sadow przedstawionych na schemacie. Sad I instancji - ......... Sad II instancji - .........

   Pokaż odpowiedź

   16.1. Etapy postepowania:

   • Opis A (odwolanie od decyzji) - 2 (przejscie z organu administracyjnego do organu administracyjnego wyzszego stopnia - to ODWOLANIE).
   • Opis B (skarga kasacyjna od wyroku sadu I instancji) - 4 (przejscie z sadu administracyjnego I instancji do sadu administracyjnego II instancji - to SKARGA KASACYJNA).
   • Opis C (wniosek do starosty o pozwolenie na budowe) - 1 (poczatek postepowania - wniosek strony do organu administracyjnego).

   Etap 3 (z organu administracyjnego wyzszego stopnia do sadu administracyjnego I instancji) - to skarga do sadu administracyjnego, ktora moglaby wystapic w opisie obejmujacym ZASKARZENIE decyzji organu II instancji do sadu (nie ma w zestawie opisow).

   16.2. Nazwy sadow:

   • Sad I instancji - Wojewodzki Sad Administracyjny (WSA)
   • Sad II instancji - Naczelny Sad Administracyjny (NSA)

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapka 1: pomylenie ODWOLANIA (do organu admin. wyzszego stopnia - tryb administracyjny) ze SKARGA (do sadu administracyjnego - tryb sadowy). 16.2 czesty blad: napisanie "Sad Najwyzszy" zamiast NSA - SN jest dla spraw cywilnych i karnych, NSA dla administracyjnych. Drugi blad: "Sad Apelacyjny" - to dla spraw cywilnych/karnych, NIE administracyjnych.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
5. Matura CKE · maj 2020 · zad. 17 3 pkt pismo procesowe, apelacja, sady cywilne, Kodeks postepowania cywilnego

   Fragment polskiego pisma procesowego z 23 maja 2018 r., dotyczacy sygn. akt I C 315/18. Wartosc przedmiotu zaskarzenia: 12 125 zl.

   Powod: Marian Kowalski, ul. Podlesna 168, 40-110 Katowice. Pozwany: Michal Debski, ul. Podlesna 138, 40-110 Katowice. Skladane do: Sadu [Apelacyjnego] w Katowicach, Wydzial III Cywilny - Odwolawczy, ul. Francuska 38, za posrednictwem Sadu [Rejonowego] w Katowicach, Wydzial I Cywilny, ul. Warszawska 45.

   Tresc: "Na podstawie art. 367 § 1 [Kodeksu postepowania cywilnego] zaskarzam w calosci wyrok Sadu Rejonowego Katowice-Zachod z dnia 7 maja 2018 r., sygn. akt I C 315/18, doreczony mi wraz z uzasadnieniem dnia 16 maja 2018 r., na mocy ktorego nie zostala zasadzona na moja rzecz od pozwanego kwota 12 125 zl."

   Uzupelnij fragment pisma - wpisz wlasciwe nazwy:

   1. Nazwa strony - ............
   2. Nazwa sadu - ............
   3. Nazwa sadu - ............
   4. Nazwa srodka odwolawczego - ............
   5. Nazwa kodeksu - ............
   Pokaż odpowiedź

   1. Nazwa strony: Powod (Marian Kowalski jest powodem, bo zaskarza wyrok, w ktorym sad NIE zasadzil na jego rzecz kwoty - czyli to on dochodzil roszczenia; przeciwna strona Michal Debski jest pozwanym).

   2. Nazwa sadu (do ktorego skladane jest pismo): Sad Okregowy w Katowicach, Wydzial III Cywilny - Odwolawczy. Powod: w sprawach cywilnych I instancji = Sad Rejonowy (do 75 tys. wartosci), II instancja = Sad Okregowy (jako apelacyjny od sadu rejonowego). Wartosc 12 125 zl < 75 000 zl, wiec I instancja byla rejonowy, II instancja jest okregowy.

   3. Nazwa sadu (za posrednictwem ktorego): Sad Rejonowy Katowice-Zachod w Katowicach, Wydzial I Cywilny (sad, ktory wydal zaskarzony wyrok - art. 369 KPC, apelacje wnosi sie za posrednictwem sadu, ktory wydal wyrok).

   4. Nazwa srodka odwolawczego: Apelacja (zwyczajny srodek odwolawczy od wyrokow sadu I instancji, art. 367 KPC - sygnal w tresci: "Na podstawie art. 367 § 1"; apelacja przysluguje od wyroku sadu rejonowego do sadu okregowego, od wyroku sadu okregowego I instancji - do sadu apelacyjnego).

   5. Nazwa kodeksu: Kodeks postepowania cywilnego (KPC, ustawa z 17 listopada 1964 r. - reguluje postepowanie w sprawach cywilnych; art. 367 znajduje sie w czesci o apelacji w KPC).

   ⚠ Typowa pułapka: Glowna pulapka: pomylenie sadow. Wartosc 12 125 zl < 75 000 zl → I instancja = REJONOWY, II = OKREGOWY. Gdyby wartosc > 75 000 zl, I = OKREGOWY, II = APELACYJNY. Nie nazywaj sadu II instancji "Sadem Apelacyjnym" w tej sprawie - to bedzie Sad Okregowy. Druga pulapka: srodek odwolawczy - **apelacja** (a nie zazalenie czy skarga kasacyjna). Art. 367 KPC = apelacja. Trzecia pulapka: nazwa kodeksu - to KPC, NIE Kodeks cywilny (kc) ani Kodeks karny.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
6. Matura CKE · maj 2020 · zad. 31 12 pkt wypracowanie, USA, podzial wladz, postepowanie kasacyjne, ONZ, zimna wojna

   Wybierz jeden z podanych tematow i napisz wypracowanie.

   Temat 1. Charakteryzujac zaleznosci miedzy Prezydentem RP a Rada Ministrow RP oraz miedzy tymi organami a parlamentem, uzasadnij, ze w Rzeczypospolitej Polskiej nie zastosowano typu podzialu wladzy funkcjonujacego w panstwie, ktorego dotycza materialy zrodlowe.

   (Materialy: Schemat - Egzekutywa i legislatywa na szczeblu federalnym w Stanach Zjednoczonych Ameryki: ELEKTORAT → Legislatywa (wybory bezposrednie) + Egzekutywa → SENAT i IZBA REPREZENTANTOW = KONGRES; PREZYDENT (glowa panstwa i szef gabinetu) - wybory posrednie. Na podstawie: Spoleczenstwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 275. Tekst: Model amerykanski opiera sie na normatywnej separacji wladzy ustawodawczej [...] oraz wladzy wykonawczej. Separacja ta wystepuje zarowno na plaszczyznie organizacyjnej (odrebne wybory parlamentu i prezydenta), funkcjonalnej (zakaz laczenia funkcji deputowanego i czlonka gabinetu, niemoznosc przedterminowego rozwiazania parlamentu, jak i charakteru ich funkcjonowania (autonomia parlamentu w dziedzinie tworzenia prawa oraz prezydenta w zakresie jego wykonywania, brak instytucji kontroli parlamentu nad prezydentem oraz odpowiedzialnosci politycznej przed parlamentem). Na podstawie: A. Antoszewski, R. Herbut, Systemy polityczne wspolczesnego swiata, Gdansk 2004, s. 320-321.)

   Temat 2. Od postepowania przygotowawczego do kasacji - przedstaw zasady i mozliwy przebieg postepowania karnego w Rzeczypospolitej Polskiej.

   Temat 3. Scharakteryzuj dzialania w celu wygaszania konfliktow i ograniczania ich skutkow podejmowane przez Organizacje Narodow Zjednoczonych w ostatnim trzydziestoleciu, uwzgledniajac kompetencje jej organow i aktywnosc Rzeczypospolitej Polskiej w tym zakresie.

   Pokaż odpowiedź

   TEMAT 1 - wypracowanie wzorcowe (kluczowe punkty):

   TEZA: W Rzeczypospolitej Polskiej zastosowano model parlamentarno-gabinetowy (z elementami racjonalizacji), a NIE amerykanski model prezydencjalny z separacja wladz. Zaleznosci miedzy Prezydentem RP, Rada Ministrow i Parlamentem ukazuja wzajemne powiazania i kontrole, ktorych nie ma w USA.

   STRUKTURA WYPRACOWANIA (rekomendowana):

   I. Wstep: Krotkie przedstawienie modelu amerykanskiego (separacja wladz - Locke/Madison) vs polskiego (parlamentarno-gabinetowy z trojpodzialem wladzy ale ze wspolzaleznoscia organow).

   II. Wybor prezydenta:

   • USA: wybory posrednie przez kolegium elektorow (538 elektorow); kazdy stan glosuje za "winner-take-all" (z wyjatkami).
   • Polska: wybory bezposrednie powszechne; w 2 turach jezeli zaden kandydat nie uzyska wiekszosci bezwzglednej (art. 127 Konstytucji RP).
   • Konkluzja: w obu sa rozne wybory niz parlamentu, ale w Polsce dochodzi do wzajemnych zaleznosci, w USA - bardziej oddzielne.

   III. Relacje Prezydent - Rada Ministrow:

   • USA: prezydent jest szefem gabinetu (egzekutywy) - sam mianuje sekretarzy departamentow (za zgoda Senatu), oni sa mu podporzadkowani. Brak premiera. Nie ma odpowiedzialnosci politycznej rzadu przed Kongresem.
   • Polska: Prezydent NIE jest szefem rzadu - na czele rzadu stoi Prezes Rady Ministrow (premier). Prezydent jedynie desygnuje premiera (art. 154 ust. 1), powoluje rzad (na wniosek premiera), ale rzad jest odpowiedzialny przed Sejmem (wotum zaufania, wotum nieufnosci - art. 158-159).
   • Roznice: w USA prezydent JEST egzekutywa, w Polsce ma jedynie funkcje arbitra + ograniczone kompetencje (zwierzchnictwo nad silami zbrojnymi, reprezentacja w polityce zagranicznej - ale we wspolpracy z rzadem).

   IV. Relacje Prezydent - parlament:

   • USA: Kongres jest autonomiczny - prezydent nie moze rozwiazac Kongresu. Prezydent moze zawetowac ustawy (Kongres moze odrzucic veto 2/3 glosami). Prezydent moze byc usuniety wylacznie przez impeachment (Izba Reprezentantow wnosi oskarzenie, Senat sadzi 2/3 glosami).
   • Polska: Prezydent moze skrocic kadencje Sejmu (gdy Sejm nie udzieli rzadowi wotum zaufania - art. 154 ust. 3; gdy Sejm nie uchwali ustawy budzetowej w 4 mies. - art. 225). Prezydent ma veto zawieszajace (Sejm odrzuca 3/5 glosami - art. 122 ust. 5). Prezydent moze byc postawiony przed Trybunalem Stanu (Zgromadzenie Narodowe 2/3 glosami - art. 145).
   • Wzajemne kontrole - oddzialywanie miedzy organami, czego w USA jest mniej.

   V. Relacje Rada Ministrow - parlament:

   • USA: rzad (kabinet) NIE odpowiada politycznie przed Kongresem. Nie ma wotum nieufnosci. Sekretarze sa odpowiedzialni TYLKO przed prezydentem.
   • Polska: rzad jest odpowiedzialny politycznie przed Sejmem:
     • wotum zaufania (art. 160) - rzad sam stawia pytanie zaufania;
     • wotum nieufnosci konstruktywne (art. 158) - Sejm wskazuje nowego premiera; wiekszosc ustawowa Sejmu (231+);
     • wotum nieufnosci wobec ministra (art. 159) - wiekszosc ustawowa.
   • W USA: takiego mechanizmu NIE MA.

   VI. Konkluzja: Roznice sa zasadnicze:

   • USA = separacja wladz (organizacyjna, funkcjonalna, brak wzajemnej kontroli politycznej);
   • Polska = parlamentarno-gabinetowy (wzajemne kontrole, mozliwosc skracania kadencji parlamentu przez prezydenta, mozliwosc obalania rzadu przez Sejm, mozliwosc odwolania prezydenta przez ZN).

   TEMAT 2 - postepowanie karne (kluczowe etapy):

   I. Postepowanie przygotowawcze - dochodzenie (prowadzi policja/prokurator) lub sledztwo (prokurator/prokuratura, w sprawach powaznych). Cel: ustalenie sprawcy, zebranie dowodow. Zakonczenie: akt oskarzenia (lub umorzenie).

   II. Postepowanie sadowe I instancji - przed Sadem Rejonowym (zbrodnie - Sad Okregowy). Zasady: jawnosci, prawa do obrony, domniemania niewinnosci (art. 5 KPK), in dubio pro reo, kontradyktoryjnosc, ustnosci. Wyrok: skazujacy, uniewinniajacy lub umorzenie.

   III. Apelacja (Sad Okregowy lub Apelacyjny w zaleznosci od I instancji) - zwyczajny srodek odwolawczy. Termin: 14 dni od doreczenia wyroku z uzasadnieniem.

   IV. Skarga kasacyjna (Sad Najwyzszy - Izba Karna) - nadzwyczajny srodek; tylko od prawomocnych wyrokow. Wnoszona przez strony (zarzutow rai/wzgledny katalog), Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich.

   V. Wznowienie postepowania (art. 540 KPK) - moze wznowic SN jezeli ujawnia sie nowe fakty/dowody.

   TEMAT 3 - ONZ i konflikty (kluczowe punkty):

   I. Kompetencje organow ONZ:

   • Rada Bezpieczenstwa - utrzymanie pokoju i bezpieczenstwa; sankcje, operacje pokojowe, dzialania zbrojne (art. 24-50 Karty NZ). 15 czlonkow: 5 stalych z prawem veto (USA, Rosja, Chiny, UK, Francja) + 10 niestalych.
   • Zgromadzenie Ogolne - rekomendacje, dyskusje, budzet ONZ.
   • Sekretariat - Sekretarz Generalny ONZ (obecnie Antonio Guterres, od 2017).
   • Miedzynarodowy Trybunal Sprawiedliwosci - spory miedzy panstwami (Haga).

   II. Glowne formy dzialania:

   1. Operacje pokojowe (peacekeeping) - blue helmets, np. UNIFIL (Liban), UNMIL (Liberia), MINUSMA (Mali).
   2. Sankcje - ekonomiczne, dyplomatyczne (Korea Pln, Iran, Rosja).
   3. Pomoc humanitarna - UNHCR, UNICEF, WFP, OCHA.
   4. Dyplomacja - mediacje, dobre uslugi Sekretarza Generalnego.
   5. Trybunaly miedzynarodowe ad hoc (Jugoslawia, Ruanda).

   III. Aktywnosc Polski:

   • Polska byla niestalym czlonkiem RB ONZ wielokrotnie (ostatnio 2018-2019).
   • Polscy zolnierze w misjach pokojowych: UNDOF (Wzgorza Golan), UNIFIL (Liban), MINUSMA (Mali), inne.
   • Stworzenie polskiego kontyngentu w UNDOF (1974) i UNIFIL (1992).
   • Inicjatywy w RB: rezolucje dot. praw czlowieka, ochrony dziedzictwa, zapobiegania ludobojstwu.

   ⚠ Typowa pułapka: Glowne pulapki: - **Temat 1**: nie napisanie "zaleznosci" tylko "roznic" - polecenie wyraznie zada ZALEZNOSCI miedzy organami, czyli wzajemnych powiazan w polskim systemie i ich brak w amerykanskim. - **Temat 2**: pomylenie postepowania karnego z cywilnym - tu KARNE (KPK, prokuratura, kasacja do SN). - **Temat 3**: ograniczenie sie do ONZ jako calosc - trzeba pokazac OSOBNE KOMPETENCJE ORGANOW (RB, ZO, SG). Druga pulapka: pominiecie Polski - polecenie wymaga uwzglednienia aktywnosci RP.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
7. Matura CKE · maj 2019 · zad. 17 1 pkt Trybunal Konstytucyjny, skarga konstytucyjna, niezgodnosc z Konstytucja

   Material zrodlowy: fragment skargi zlozonej w RP - wnioskodawca domaga sie stwierdzenia, ze art. 28 par. 1 i art. 30 par. 1 kpk (kodeksu postepowania karnego) w zakresie, w jakim uniemozliwiaja przed sadami I instancji udzial czynnika spolecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwosci, sa niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 182 Konstytucji RP.

   Polecenie CKE: "Zaznacz poprawne dokonczenie zdania. Organem wlasciwym do rozpatrzenia skargi, ktorej fragment zaprezentowano, jest A. Sad Najwyzszy. B. Trybunal Konstytucyjny. C. Sad Okregowy w Warszawie. D. Naczelny Sad Administracyjny."

   Pokaż odpowiedź

   B. Trybunal Konstytucyjny.

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapka: "Sad Najwyzszy" - kasacja od orzeczen sadowych (nie kontrola konstytucyjnosci ustaw). NSA - kontrola decyzji administracyjnych. Sad Okregowy - II instancja w sprawach karnych. TYLKO TK orzeka o zgodnosci ustaw z Konstytucja (art. 188 Konstytucji RP) i rozpatruje skargi konstytucyjne (art. 79).

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
8. Matura CKE · maj 2019 · zad. 23 3 pkt pozew o zachowek, prawo spadkowe, wlasciwosc sadow

   Material zrodlowy: opis sytuacji i fragment pozwu. Spadkodawca - mieszkajac w Gdansku przy ul. Polnej 595/40 - zmarl 13 czerwca 2017 r. Spadkodawca byl wdowcem, a pozostawil jako jedyne pelnoletnie i pracujace corki: Weronike Mysior (Lodz, ul. Pilotow 111/99) i Terese Wegrzynowska (Krakow, ul. Pawiej 222/A) ktore byly jedynymi spadkobierczyniami w przypadku dziedziczenia ustawowego. W pozostawionym testamencie spadkodawca uczynil spadkobierca jedna z corek - Weronike Mysior. Drugiej z corek spadek nie zostal pozostawiony. Spadkodawca posiadal w chwili smierci majatek wynosacy 200 tys. zlotych. Wlasciwosc sadow: Gdansk - SR Gdansk-Poludnie, Lodz - SR Lodz-Srodmiescie, Krakow - SR Krakow-Srodmiescie itd. Przepisy: art. 35, 39 (sprawy o prawa majatkowe - sad wedlug zamieszkania pozwanego); art. 38 (sad miejsca polozenia nieruchomosci); art. 1007 i 1009 (zachowek - termin przedawnienia, sad wlasciwy dla ostatniego zwyklego pobytu spadkodawcy); art. 1008 (krag uprawnionych - zstepni, malzonkowie, rodzice - jezeli ustepnie maloletni 2/3 wartosci, w pozostalych przypadkach 1/2 wartosci).

   Polecenie CKE: "Na podstawie podanych informacji oraz przytoczonych przepisow prawnych uzupelnij fragment pozwu - wpisz wlasciwe nazwy (A., B. i C.), imiona i nazwiska (D. i E.) oraz wartosc przedmiotu sporu (F.)." A. Nazwa sadu, B. Nazwa miasta, C. Nazwa wydzialu, D. Imie i nazwisko (powod), E. Imie i nazwisko (pozwany), F. Wartosc przedmiotu sporu.

   Pokaż odpowiedź

   A. Sad Rejonowy Gdansk-Poludnie (wlasciwy ze wzgledu na ostatni zwykly pobyt spadkodawcy - Gdansk, zgodnie z art. 1007/1009 - klucz CKE prawo spadkowe).
   B. w Gdansku.
   C. Wydzial Cywilny.
   D. Teresa Wegrzynowska (powod - corka pominieta w testamencie, uprawniona do zachowku).
   E. Weronika Mysior (pozwana - spadkobierczyni testamentowa, ktora otrzymala caly spadek).
   F. 50 000 zl. Wartosc zachowku dla pelnoletniej corki = 1/2 udzialu, ktory by jej przyslugiwal z mocy ustawy. Przy dziedziczeniu ustawowym dwie corki dziedziczylyby po 1/2 (100 000 zl kazda). Zachowek dla Teresy = 1/2 z 100 000 = 50 000 zl (art. 991 KC - corka pelnoletnia i pracujaca, nie maloletnia).

   ⚠ Typowa pułapka: Najczestsza pomylka: wartosc zachowku 100 000 zl (cale dziedziczenie ustawowe) zamiast 1/2 z tego. Druga: pomylenie wlasciwosci miejscowej - dla spraw spadkowych wlasciwy jest sad ostatniego miejsca pobytu spadkodawcy (Gdansk), nie miejsca zamieszkania pozwanego (Lodz). Trzecia: ustawienie corki Weroniki (testament) jako powodki - jest na odwrot, ona jest pozwana.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
9. Matura CKE · maj 2018 · zad. 20 2 pkt postepowanie cywilne, sady, pismo procesowe, pozew

   Material zrodlowy: fragment pisma procesowego z Zielonej Gory (29 stycznia 2017 r.):

   • Sad ............ [A. NAZWA SADU] w Zielonej Gorze
   • Wydzial ............ [B. NAZWA WYDZIALU]
   • ............ [C. NAZWA STRONY PROCESOWEJ]: Jan Kowalski, ul. Prosta 17, Zielona Gora
   • Pozwany: Andrzej Jankowski, ul. Krzywa 1, Zielona Gora
   • Wartosc przedmiotu sporu: 50 000 zl
   • ............ [D. NAZWA PISMA PROCESOWEGO] O ZAPLATE W POSTEPOWANIU NAKAZOWYM
   • Wnosze o wydanie przeciwko Andrzejowi Jankowskiemu nakazu zaplaty 50 000 zl wraz z ustawowymi odsetkami od 16 pazdziernika 2016 r. do dnia zaplaty oraz kosztami procesu.

   Dodatkowy przepis: Art. 17. Do wlasciwosci sadow okregowych nalezą sprawy o prawa majatkowe, w ktorych wartosc przedmiotu sporu przewyzsza siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych.

   Polecenie CKE: "Uzupelnij fragment pisma procesowego - wpisz wlasciwe nazwy."

   Pokaż odpowiedź

   • A. Nazwa sadu: Sad Rejonowy w Zielonej Gorze
   • B. Nazwa wydzialu: Wydzial Cywilny (I Wydzial Cywilny)
   • C. Nazwa strony procesowej: Powod
   • D. Nazwa pisma procesowego: Pozew

   ⚠ Typowa pułapka: Sad: najczestszy blad - wpisanie "Sad Okregowy". Klucz: w tresci podany jest **art. 17 KPC** - sady okregowe rozpoznaja sprawy gdy wartosc sporu PRZEWYZSZA 75 000 zl. Tutaj wartosc 50 000 zl - **nie przekracza progu**, wiec wlasciwy jest **Sad Rejonowy** (sad I instancji w sprawach o nizszej wartosci). Wydzial: blad - "wydzial karny" lub "rodziny". Sprawa o zaplate to sprawa **cywilna** (zobowiazania pieniezne). Strona procesowa: blad - "wnioskodawca", "skarzacy". W postepowaniu cywilnym osoba wnoszaca pozew to **powod** (a pozwany to przeciwna strona). Pismo procesowe: blad - "wniosek", "podanie", "skarga". W procesie cywilnym o zaplate pismo wszczynajace postepowanie to **pozew** (pozew o zaplate).

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →