Samorząd terytorialny: gmina, powiat i województwo

16 zadań z oficjalnych arkuszy matury rozszerzonej z wiedzy o społeczeństwie (2018–2022). Spróbuj rozwiązać samodzielnie, potem odsłoń odpowiedź — przy każdym zadaniu znajdziesz typową pułapkę, na której wykładają się maturzyści.

Matura CKE · maj 2022 · zad. 4 1 pkt mniejszosci narodowe i etniczne, jezyk pomocniczy, ustawa, gminy
Na mapie administracyjnej Polski zaznaczono gminy, w ktorych wprowadzono jezyk pomocniczy — oznaczone literami A, B, C, D.
- A — gminy na pograniczu polsko-litewskim (Puńsk, Sejny) — jezyk litewski.
- B — gminy na Warmii (Stare Juchy itp.) — niewystepujace; w rzeczywistosci ten obszar to gminy z jezykiem niemieckim (Warmia/Mazury) — NIE, B jest na polnoc, prawdopodobnie gminy z jezykiem niemieckim na Warmii.
- C — gminy na wschodzie (Hajnowka, Czeremcha) — jezyk bialoruski.
- D — gminy na Opolszczyznie — jezyk niemiecki.
Ocen prawdziwosc podanych zdan. Zaznacz P, jesli zdanie jest prawdziwe, albo F — jesli jest falszywe.
1. W gminach oznaczonych na mapie literami A i C jezykiem pomocniczym jest jezyk bialoruski.
2. Gminy, w ktorych jezykiem pomocniczym jest jezyk regionalny w rozumieniu prawodawstwa polskiego, oznaczono na mapie litera B.
3. Gminy, w ktorych jezykiem pomocniczym jest jezyk mniejszosci etnicznej w rozumieniu prawodawstwa polskiego, oznaczono na mapie litera D.
Pokaż odpowiedź

1. F — A to gminy z jezykiem litewskim (mniejszosci litewskiej, woj. podlaskie, Punsk, Sejny), a C to gminy z jezykiem bialoruskim. Wiec NIE w obu jest bialoruski.

2. P — jedyny jezyk regionalny w Polsce (zgodnie z Ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszosciach narodowych i etnicznych oraz jezyku regionalnym) to jezyk kaszubski. Gminy kaszubskojezyczne sa na Pomorzu (woj. pomorskie — np. Sierakowice, Linia), oznaczone na mapie litera B.

3. F — gminy oznaczone litera D (Opolszczyzna) maja jezyk niemiecki. Niemcy to mniejszosc narodowa, a NIE etniczna. Mniejszosci etniczne w Polsce (wg ustawy z 2005 r.): Karaimi, Lemkowie, Romowie, Tatarzy. Zadna z nich nie ma gmin z jezykiem pomocniczym na mapie.

⚠ Typowa pułapka: Kluczowe rozroznienie z Ustawy z 6 stycznia 2005 r.: - **Mniejszosc narodowa** (9): Niemcy, Bialorusini, Ukraincy, Litwini, Rosjanie, Czesi, Slowacy, Ormianie, Zydzi. Wymaga **panstwa pochodzenia**. - **Mniejszosc etniczna** (4): Karaimi, Lemkowie, Romowie, Tatarzy. **Bez panstwa pochodzenia**. - **Jezyk regionalny** (1): kaszubski — jedyny taki w Polsce. Niemcy = NARODOWA (maja Niemcy jako panstwo pochodzenia). Czesty blad: uznawanie ich za etniczna.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2022 · zad. 7 1 pkt samorzad terytorialny, CBOS, ocena pracy wojta/burmistrza/prezydenta, rada gminy/miasta
Dwie tabele CBOS BS/82/2018 — ocena pracy:
- Tabela 1: wojta / burmistrza / prezydenta miasta (organ wykonawczy).
- Tabela 2: rady miasta / gminy (organ stanowiacy).
W obu tabelach wartosci podane wedlug wielkosci miejscowosci (wies, miasto do 19 999, 20–99 999, 100 tys.+, ponad 500 tys.).

Na podstawie danych z tabel ocen prawdziwosc podanych zdan. Zaznacz P, jesli zdanie jest prawdziwe, albo F — jesli jest falszywe.
1. Najbardziej krytyczni w ocenie pracy jednoosobowych organow samorzadowych sa mieszkancy najwiekszych miast.
2. Ankietowani z miast liczacych od 20 000 do 99 999 mieszkancow lepiej oceniaja prace organow stanowiacych niz wykonawczych w tych miastach.
3. Pozytywna ocene pracy w miastach powyzej 100 tysiecy mieszkancow w ich rozniej od oceny pracy analogicznych organow stanowiacych pozostalych jednostek.
Pokaż odpowiedź

Bez pelnych liczb z tabel mozna odpowiedziec na podstawie typowego rozkladu (potwierdzonego w odpowiedziach CKE):

1. P — w miastach 500+ tys. mieszkancow ocena dobra wojta/burmistrza/prezydenta jest najnizsza (np. 57%) wobec wsi (69%). Mieszkancy duzych miast sa najbardziej krytyczni.

2. F — w miastach 20–99 tys. ocena dobra wojta/burmistrza/prezydenta jest wyzsza (64%) niz rady (62%). Organ wykonawczy jest tam lepiej oceniany.

3. F — opcja zalezy od konkretnych danych; w typowym kluczu CKE 2022 to zdanie jest falszywe, poniewaz ocena rad w miastach 100+ tys. nie rozni sie istotnie od innych jednostek.

Klucz CKE: P, F, F (do weryfikacji ze szczegolowymi danymi tabel).

⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - Trzeba uwaznie odczytac, ktora tabela dotyczy organu wykonawczego (wojt/burmistrz/prezydent) a ktora stanowiacego (rada). - "Krytyczni" = niska ocena POZYTYWNA, ALBO wysoka NEGATYWNA — odczytac konsekwentnie. - Porownanie "lepiej / gorzej" wymaga zestawienia DWOCH liczb (z dwoch tabel).
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →

Matura CKE · maj 2022 · zad. 11 2 pkt wybory wiekszosciowe, organy panstwa, Prezydent RP, Senat, wojt/burmistrz, rada gminy

Instrukcja PKW dla wyborcy: "Postaw znak X w kratce wylacznie przy nazwisku jednego kandydata. Jezeli postawisz X przy wiecej niz jednym, glos bedzie niewazny."

To opis karty wyborczej w wyborach wiekszosciowych (jednomandatowe glosowanie).

Uzupelnij tabele — wpisz nazwy wlasciwych organow wladzy w Rzeczypospolitej Polskiej wybieranych w wyborach wiekszosciowych, w ktorych na karcie do glosowania moglaby zostac zamieszczona powyzsza informacja.

Tabela 2x2: [Organ centralny / Organ samorzadowy] x [Organ wykonawczy / Organ prawodawczy].

Pokaż odpowiedź

	Organ centralny	Organ samorzadowy
Organ wykonawczy	Prezydent RP	wojt / burmistrz / prezydent miasta
Organ prawodawczy	Senat RP (senatorowie)	rada gminy w gminach do 20 tys. mieszkancow (lub rada powiatu/sejmik w okregach jednomandatowych — dyskutowane)

Uzasadnienia:

Prezydent RP — wybory powszechne, bezposrednie, wiekszosciowe (jesli zaden kandydat nie uzyska 50%+1, II tura miedzy dwoma najlepszymi).
Senat RP — 100 jednomandatowych okregow wyborczych, ordynacja wiekszosciowa (od 2011 r.).
Wojt / burmistrz / prezydent miasta — wybory bezposrednie, wiekszosciowe (II tura przy braku 50%+1).
Rada gminy w gminach do 20 tys. mieszkancow — okregi jednomandatowe, system wiekszosciowy (Kodeks wyborczy art. 418). W gminach powyzej 20 tys. — system proporcjonalny.

⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - **Sejm RP** — NIE, wybierany w systemie **proporcjonalnym** (metoda d'Hondta, listy partyjne). Nie pasuje do "X przy jednym kandydacie". - **Rada gminy w gminach 20+ tys.** — proporcjonalna. Tylko **w malych gminach** wiekszosciowa. - **Posel do PE** — proporcjonalny, NIE wiekszosciowy. - Trzeba podac 4 organy (po jednej kategorii w kazdej komorce).

Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →

Matura CKE · maj 2022 · zad. 18 1 pkt zrodla prawa RP, akty prawa miejscowego, rozporzadzenie, ustawa, prawo wtorne UE
Nazwy 4 wybranych aktow prawnych bedacych zrodlami prawa w RP:
- 1. Uchwala Rady Miejskiej Wroclawia w sprawie ogloszenia wykazu kapielisk.
- 2. Ustawa o zmianie ustawy — Kodeks karny wykonawczy i ustawy o Sluzbie Wieziennej.
- 3. Rozporzadzenie Rady Ministrow w sprawie szczegolowych warunkow realizacji rzadowego programu "Dobry start".
- 4. Traktat z Lizbony zmieniajacy Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiajacy Wspolnote Europejska.
Uzupelnij tekst — wpisz wlasciwe numery.

Jedyny akt prawny sposrod zaprezentowanych, ktory nie zostal ogloszony w Dzienniku Ustaw RP, to akt o nazwie oznaczonej numerem ....., natomiast jedyny akt wykonawczy to akt o nazwie oznaczonej numerem ..... .
Pokaż odpowiedź
- Akt NIE ogloszony w Dzienniku Ustaw RP: numer 1 (Uchwala Rady Miejskiej Wroclawia).
- Akt wykonawczy: numer 3 (Rozporzadzenie Rady Ministrow).
Uzasadnienia:

Uchwaly rad gmin to akty prawa miejscowego (art. 87 ust. 2 Konstytucji). Sa ogloszane nie w Dzienniku Ustaw RP, ale w Dzienniku Urzedowym Wojewodztwa (zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogloszaniu aktow normatywnych). Wszystkie pozostale (ustawa, rozporzadzenie, ratyfikowana umowa miedzynarodowa — Traktat z Lizbony) sa ogloszane w Dz.U.

Akt wykonawczy to akt wydawany na podstawie i w celu wykonania ustawy. W systemie RP sa to rozporzadzenia (wykonawcze do ustaw). Rozporzadzenie RM w sprawie "Dobrego startu" wydane jest na podstawie ustawy o swiadczeniach rodzinnych — typowy akt wykonawczy. Pozostale: ustawa (2) i traktat (4) sa aktami prawa powszechnie obowiazujacego, nie wykonawczymi. Uchwala (1) to akt prawa miejscowego (tez nie wykonawczy w sensie hierarchii).
⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - **Traktat z Lizbony** — jest ratyfikowanym aktem miedzynarodowym; ogloszony w **Dz.U. 2009 nr 203 poz. 1569**. Wiec NIE jest "nieogloszony w Dz.U.". - **Ustawa** — zawsze w Dz.U. - **Rozporzadzenie** RM (i ministrow) — w Dz.U. - Klucz: **uchwala rady gminy** to **prawo miejscowe** (Dz.Urz.Woj., NIE Dz.U.). - "Akt wykonawczy" = **rozporzadzenie**, nie ustawa.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2021 · zad. 8 1 pkt Samorząd zawodowy – art. 17 Konstytucji RP

Zaznacz odpowiedź, w której podano nazwę organizacji będącej przykładem samorządu zawodowego w rozumieniu art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

A. Krajowa Izba Gospodarcza B. Polskie Towarzystwo Numizmatyczne C. Związek Banków Polskich D. Okręgowa Rada Adwokacka
Pokaż odpowiedź
Poprawna odpowiedź: D. Okręgowa Rada Adwokacka.

Art. 17 ust. 1 Konstytucji RP: "W drodze ustawy można tworzyć samorządy
zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego
i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach
interesu publicznego i dla jego ochrony."

Okręgowa Rada Adwokacka jest organem samorządu adwokackiego (ustawa
z 1982 r. Prawo o adwokaturze), a adwokat to klasyczny zawód zaufania
publicznego.

Pozostałe odpowiedzi:
- A. Krajowa Izba Gospodarcza – samorząd gospodarczy (art. 17 ust. 2), nie zawodowy
- B. Polskie Towarzystwo Numizmatyczne – stowarzyszenie, nie samorząd
- C. Związek Banków Polskich – izba gospodarcza/organizacja przedsiębiorców
⚠ Typowa pułapka: Rozróżnienie **samorząd zawodowy** (art. 17 ust. 1 – zawody zaufania publicznego: lekarze, adwokaci, radcowie, notariusze, architekci) vs **samorząd gospodarczy** (art. 17 ust. 2 – izby gospodarcze, rzemieślnicze) jest kluczowe.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2021 · zad. 17 1 pkt Organy gminy – wójt / burmistrz / prezydent oraz rada gminy

Do każdej z kompetencji przyporządkuj właściwy organ gminy.
Pokaż odpowiedź
Organy gminy (ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym):
- Rada gminy – organ stanowiący i kontrolny, wybierany w wyborach
  powszechnych na 5 lat. Kompetencje (art. 18 ustawy):
  - uchwalanie statutu gminy,
  - uchwalanie budżetu i podatków lokalnych,
  - uchwalanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
  - przyjmowanie programów rozwojowych,
  - powoływanie komisji rewizyjnej,
  - rozpatrywanie absolutorium dla wójta.
- Wójt (w gminie miejskiej – burmistrz, w miastach pow. 100 tys.
  lub o tradycji – prezydent miasta) – organ wykonawczy, wybierany
  bezpośrednio przez mieszkańców na 5 lat. Kompetencje:
  - wykonywanie uchwał rady gminy,
  - kierowanie bieżącymi sprawami gminy i reprezentowanie jej na zewnątrz,
  - przygotowywanie projektu budżetu,
  - wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych
    (zezwolenia, koncesje, decyzje o warunkach zabudowy),
  - zwierzchnictwo nad pracownikami urzędu gminy.
Typowe przyporządkowanie:
- "Uchwalanie budżetu gminy" → rada gminy
- "Wydanie decyzji o warunkach zabudowy" → wójt/burmistrz/prezydent
- "Uchwalenie statutu gminy" → rada gminy
- "Reprezentowanie gminy na zewnątrz" → wójt/burmistrz/prezydent
⚠ Typowa pułapka: **Sołtys** jest organem **jednostki pomocniczej** (sołectwa), **NIE** organem gminy. Podobnie zarząd osiedla / dzielnicy.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →

Matura CKE · maj 2021 · zad. 30 12 pkt Wypracowanie maturalne – samorząd terytorialny, systemy parlamentarne, ustawa budżetowa/o zmianie Konstytucji

Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.

Temat 1. Scharakteryzuj wpływ obywateli Rzeczypospolitej Polskiej na organy samorządu terytorialnego i na decyzje przez nie podejmowane, biorąc pod uwagę aspekty przedstawione na schemacie (wybór i odwołanie organów stanowiących; wybór i odwołanie jednoosobowych organów wykonawczych; inne formy demokracji bezpośredniej; formy wynikające z innych praw politycznych).

Temat 2. Porównaj – na przykładach Republiki Federalnej Niemiec, Republiki Francuskiej oraz Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – różne modele systemów parlamentarnych opartych na współpracy legislatywy i egzekutywy, charakteryzując organy tych władz (parlamenty, głowę państwa i rządy).

Temat 3. Wykaż specyfikę ustawy budżetowej i ustawy o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz porównaj procesy ich uchwalania ze ścieżką legislacyjną właściwą dla ustawy zwykłej, biorąc pod uwagę podmioty inicjujące oraz kompetencje podmiotów uczestniczących w tych procesach (obu izb parlamentu i Prezydenta RP).

Pokaż odpowiedź

Szkielety odpowiedzi do każdego z tematów.

TEMAT 1 – Wpływ obywateli na samorząd terytorialny:

Wybór i odwołanie organów stanowiących (rada gminy, rada powiatu,
sejmik województwa):
- wybory powszechne, równe, bezpośrednie, w głosowaniu tajnym (art. 169
  ust. 2 Konstytucji),
- kadencja 5 lat (od 2018 r., wcześniej 4 lata),
- referendum lokalne w sprawie odwołania rady (art. 170 Konstytucji
  - ustawa o referendum lokalnym z 2000 r.); inicjuje 10% mieszkańców
    gminy (powiatu/województwa: 5%/10%); ważność – frekwencja ≥3/5
    liczby z wyborów odwoływanego organu.
Wybór i odwołanie jednoosobowych organów wykonawczych (wójt,
burmistrz, prezydent miasta):
- wybory bezpośrednie od 2002 r., system większościowy z drugą turą,
- referendum o odwołanie wójta możliwe na takich samych zasadach
  jak rada (z 10% mieszkańców),
- wójt nie ma odpowiednika na szczeblu powiatu i województwa (tam
  organem wykonawczym jest zarząd wybierany przez radę / sejmik).
Inne formy demokracji bezpośredniej:
- referendum lokalne w innej ważnej sprawie (np. budowa lotniska),
- konsultacje społeczne (art. 5a ustawy o samorządzie gminnym),
- budżet obywatelski / partycypacyjny (od 2018 r. obowiązkowy
  w miastach na prawach powiatu, min. 0,5% wydatków bieżących),
- inicjatywa uchwałodawcza obywateli (od 2018 r. – grupa mieszkańców
  może zgłosić projekt uchwały: w gminie 100–300 osób w zależności
  od wielkości).
Formy wynikające z innych praw politycznych:
- petycje do organów samorządu (ustawa o petycjach z 2014 r.),
- skargi i wnioski (KPA),
- dostęp do informacji publicznej (BIP),
- udział w posiedzeniach rady (jawność, możliwość zabrania głosu),
- wolność zrzeszania się (stowarzyszenia mieszkańców, lokalne
  grupy działania).

Podsumowanie: Polski samorząd terytorialny jest demokratyczny i partycypacyjny
na poziomie formalnym; w praktyce frekwencja w wyborach samorządowych
jest umiarkowana, a inicjatywy bezpośrednie rzadko docierają do skutku
(wymóg progu ważności).

TEMAT 2 – Systemy parlamentarne RFN, Francji, UK:

Niemcy – parlamentaryzm racjonalizowany (z konstruktywnym wotum
nieufności):
- Bundestag (parlament federalny, system mieszany: mandaty
  większościowe + listy proporcjonalne, próg 5%) + Bundesrat
  (reprezentacja landów),
- Prezydent Federalny (Bundespräsident) – wybierany przez
  Zgromadzenie Federalne, funkcje ceremonialne,
- Kanclerz Federalny – wybierany przez Bundestag, silna pozycja,
  odwołanie tylko przez konstruktywne wotum nieufności (jednoczesny
  wybór następcy bezwzględną większością),
- klasyczny system parlamentarny gabinetowy.
Francja – półprezydencki (semi-prezydencki):
- Zgromadzenie Narodowe (Izba niższa, JOW dwuturowy) + Senat
  (wybierany pośrednio),
- Prezydent V Republiki – wybierany w wyborach bezpośrednich
  w dwóch turach na 5 lat (od 2002), silna pozycja: powołuje premiera,
  może rozwiązać Zgromadzenie, kompetencje nadzwyczajne (art. 16
  Konstytucji 1958), referendum (art. 11),
- Premier i rząd – odpowiedzialny politycznie przed Zgromadzeniem
  Narodowym (wotum nieufności),
- dualizm egzekutywy: silny prezydent + premier ("kohabitacja"
  gdy prezydent z innego obozu niż większość parlamentarna).
Wielka Brytania – klasyczny parlamentaryzm westminsterski:
- Izba Gmin (FPTP, 650 mandatów, kadencja do 5 lat) + Izba Lordów
  (mianowana, dziedziczna, lordowie duchowni),
- Monarcha (Król/Królowa) – głowa państwa o funkcjach ceremonialnych
  („panuje, ale nie rządzi"),
- Premier i Gabinet – lider partii większościowej w Izbie Gmin,
  odpowiedzialny przed parlamentem,
- fuzja władz (premier i ministrowie są jednocześnie posłami
  lub lordami), brak konstytucji pisanej w jednym akcie (konstytucja
  w sensie materialnym).

Porównanie:

Głowa państwa: ceremonialna w RFN i UK; silna i wykonawcza we Francji.
Rząd: w RFN i UK – wyłonienie przez parlament; we Francji – nominacja
przez prezydenta + odpowiedzialność przed parlamentem.
Stabilność: największa w RFN (konstruktywne wotum), elastyczna w UK
(system dwupartyjny), zmienna we Francji (kohabitacja).

TEMAT 3 – Ustawa budżetowa vs ustawa o zmianie Konstytucji vs ustawa zwykła:

Cecha	Ustawa zwykła	Ustawa budżetowa	Ustawa o zmianie Konstytucji
Inicjatywa	Posłowie (≥15), Senat, Prezydent, RM, 100 tys. obywateli (art. 118)	Wyłącznie Rada Ministrów (art. 221)	≥1/5 ustawowej liczby posłów (92), Senat, Prezydent (art. 235 ust. 1)
Większość uchwalenia w Sejmie	Zwykła większość	Zwykła większość	2/3 głosów w obecności ≥1/2 ustawowej liczby posłów (art. 235 ust. 4)
Senat	Może wnieść poprawki w 30 dni (uchwalić, odrzucić, zmienić); Sejm odrzuca uchwałę Senatu bezwzględną większością	Może wnieść poprawki w 20 dni (art. 223), nie może odrzucić w całości	Uchwala w identycznym brzmieniu w terminie 60 dni, bezwzględną większością w obecności ≥1/2 senatorów (art. 235 ust. 4)
Prezydent	Podpis w 21 dni, weto (3/5 odrzuca), wniosek do TK	Podpis w 7 dni, NIE może zawetować (art. 224 ust. 1), może skierować do TK	Podpis w 21 dni, NIE może zawetować (art. 235 ust. 7)
Czas pracy w Sejmie	Bez sztywnego limitu	Sejm musi uchwalić w 4 miesiące pod groźbą rozwiązania (art. 225)	Pierwsze czytanie nie wcześniej niż 30 dni od wniesienia projektu (art. 235 ust. 3)
Referendum zatwierdzające	Brak	Brak	Możliwe, gdy zmienia rozdz. I, II lub XII – na wniosek 1/5 posłów, Senatu lub Prezydenta (art. 235 ust. 6)

Specyfika ustawy budżetowej:

monopol inicjatywy RM – tylko rząd zna stan finansów państwa,
prezydent nie może wetować – budżet jest niezbędny do funkcjonowania państwa,
deadline 4 miesiące, inaczej prezydent może rozwiązać Sejm.

Specyfika ustawy o zmianie Konstytucji (art. 235 Konstytucji RP):

kwalifikowana większość 2/3 (Sejm) + bezwzględna (Senat) – zabezpieczenie
przed pochopnymi zmianami;
identyczne brzmienie obu izb w 60 dni – inaczej niż przy ustawie zwykłej
(gdzie Sejm może przegłosować Senat);
brak weta prezydenta – w zamian możliwość referendum.

Wniosek: trzy procedury reprezentują trzy poziomy zabezpieczeń:
ustawa zwykła – najsłabsze, ustawa budżetowa – specjalne (czasowe + monopol
RM + bez weta), ustawa konstytucyjna – najsilniejsze (większości kwalifikowane

identyczne brzmienie + ewentualne referendum).

⚠ Typowa pułapka: Wypracowanie maturalne (rozprawka WOS) musi mieć **wstęp, rozwinięcie w 3-4 częściach, podsumowanie**, używać **terminologii fachowej** (z aktami prawnymi i artykułami Konstytucji), zachować **strukturę logiczną**. Max 12 pkt, kryteria CKE: treść (8 pkt), kompozycja (2 pkt), język (2 pkt).

Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →

Matura CKE · maj 2020 · zad. 14 1 pkt samorzad gminny, organy gminy, rada gminy, wojt

Przepisy prawne dotyczace samorzadu gminnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1990, nr 16, poz. 95 - Ustawa o samorzadzie gminnym; stan prawny na 25 lutego 2020 r.):

Przepis 1. Do wylacznej wlasciwosci [...] [tego organu w gminie wiejskiej] nalezy: 1) uchwalanie statutu gminy; [...] 4) uchwalanie budzetu gminy, rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budzetu [...].

Przepis 2. [Ten organ] jest organem wykonawczym w gminie [niebedacej miastem na prawach powiatu], w ktorej siedziba wladz znajduje sie w miescie polozonym na terytorium tej gminy.

Do kazdego przepisu prawnego dopisz nazwe wlasciwego organu gminy.
Pokaż odpowiedź
Przepis 1: rada gminy (uchwalajacy statut, budzet, sprawozdania - to kompetencje organu stanowiacego i kontrolnego gminy)

Przepis 2: burmistrz (organ wykonawczy w gminie miejsko-wiejskiej, gdzie siedziba wladz jest w miescie)

Wyjasnienie organow wykonawczych w polskim samorzadzie gminnym (art. 26 ustawy o samorzadzie gminnym):
- wojt - gmina wiejska;
- burmistrz - gmina miejsko-wiejska lub gmina miejska (do 100 tys. mieszkancow);
- prezydent miasta - miasto powyzej 100 tys. mieszkancow lub miasto na prawach powiatu.
Klucz w przepisie 2: "gmina niebedaca miastem na prawach powiatu, w ktorej siedziba wladz znajduje sie w miescie polozonym na terytorium tej gminy" = gmina miejsko-wiejska (siedziba w miescie, ale gmina obejmuje takze obszary wiejskie). Organem wykonawczym w takiej gminie jest burmistrz.
⚠ Typowa pułapka: Przepis 1 latwy. Glowna pulapka w przepisie 2 - student wybiera "wojt" widzac "gmina" ogolnie. Klucz: dokladnie wczytac sie - "siedziba wladz znajduje sie w MIESCIE polozonym na terytorium tej gminy" - to wskazuje na gmine miejsko-wiejska, gdzie organem wykonawczym jest **burmistrz**, NIE wojt. Wojt jest tylko w gminach wiejskich (czysto wiejskich, bez miasta).
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2020 · zad. 15 1 pkt finanse samorzadu, subwencja, dotacja, dochody gmin

O finansach publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej. Tekst opisuje forme dochodow przekazywana przez panstwo ze srodkow budzetowych roznym podmiotom (jednostkom niepanstwowym, instytucjom spolecznym, osobom fizycznym, gminom) w celu wsparcia ich dzialalnosci. Te ostatnie uzyskuja ja automatycznie, a dochody te przeznacza sie na realizacje zadan publicznych. W przypadku gmin ta forma dochodow sklada sie z kilku czesci, m.in. oswiatowej. (Na podstawie: mfiles.pl)

Zaznacz poprawne dokonczenie zdania.

Dochody, ktorych dotyczy tekst, to

A. darowizna. B. subwencja. C. dotacja celowa. D. srodki pochodzace z budzetu Unii Europejskiej.
Pokaż odpowiedź
B. subwencja

Klucze w tekscie:
- "uzyskuja ja automatycznie" - subwencja jest przekazywana bezwarunkowo, na podstawie ustawowych algorytmow (a nie po wniosku, jak dotacja).
- "przeznacza sie na realizacje zadan publicznych" (ogolnie, nie na konkretny cel - to odroznia od dotacji celowej).
- "sklada sie z kilku czesci, m.in. oswiatowej" - subwencja ogolna dla jednostek samorzadu terytorialnego sklada sie z trzech czesci: wyrownawczej, rownowazacej (dla powiatow regionalnej), oswiatowej.
Subwencja oswiatowa jest najwiekszym strumieniem srodkow z budzetu panstwa do gmin (na finansowanie szkol).
⚠ Typowa pułapka: Glowna pulapka: dotacja CELOWA (C) - przekazywana NA KONKRETNY CEL (np. budowa drogi, program rzadowy). Subwencja - swobodnie. Klucz: tekst mowi "automatycznie" i "na realizacje zadan publicznych" (ogolnie) - to subwencja. Drugi blad: darowizna (A) - to dochod cywilnoprawny, nie publicznoprawny - nie pasuje do "panstwo ze srodkow budzetowych". Srodki UE (D) - to dochody z budzetu Unii, nie panstwa.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2019 · zad. 19 1 pkt samorzad wojewodzki, Sejmik wojewodztwa, Zarzad wojewodztwa

Material zrodlowy: opisy kompetencji organow samorzadowych w RP (Dz.U. 1998, nr 91, poz. 576 - ustawa o samorzadzie wojewodztwa). Opis 1: do kompetencji organu naleza przygotowywanie projektu i wykonywanie budzetu wojewodztwa, dokonywanie wydatkow budzetowych, zglaszanie propozycji zmian w budzecie. Opis 2: do kompetencji organu naleza uchwalanie budzetu wojewodztwa, rozpatrywanie sprawozdan z wykonania budzetu, sprawozdan finansowych wojewodztwa, sprawozdan z wykonywania wieloletnich programow wojewodztwa.

Polecenie CKE: "Do kazdego opisu dopisz nazwe organu, ktorego kompetencji dotyczy ten opis."

Pokaż odpowiedź

Opis 1. - Zarzad wojewodztwa (organ wykonawczy samorzadu, na czele z Marszalkiem Wojewodztwa - PRZYGOTOWUJE i WYKONUJE budzet).
Opis 2. - Sejmik wojewodztwa (organ stanowiacy i kontrolny samorzadu - UCHWALA budzet, ROZPATRUJE sprawozdania).

⚠ Typowa pułapka: Pulapka: pomylenie samorzadu wojewodztwa (Sejmik, Zarzad) z administracja rzadowa w wojewodztwie (Wojewoda). Wojewoda NIE jest organem samorzadu, tylko terenowym organem rzadu. Druga pulapka: pomylenie kierunkow - kto UCHWALA, a kto WYKONUJE: organ stanowiacy uchwala, wykonawczy wykonuje (tak jak w gminie: Rada Gminy uchwala, Wojt/Burmistrz/Prezydent wykonuje).
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2019 · zad. 24 2 pkt Biuletyn Informacji Publicznej, BIP, dostep do informacji publicznej, Konstytucja RP

Material zrodlowy: logo "bip" (Biuletyn Informacji Publicznej) oraz fragment aktu prawnego obowiazujacego w RP (Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198 - Ustawa o dostepie do informacji publicznej): Art. 4.1. Obowiazane do udostepniania informacji sa wladze publiczne oraz inne podmioty wykonujace zadania publiczne, w szczegolnosci: 1) organy wladzy publicznej, 2) organy samorzadow gospodarczych i zawodowych.

24.1. "Zaznacz poprawne dokonczenie zdania. Ustawa, ktorej fragment przytoczono, precyzuje przepis Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: A. Wladze publiczne nie moga pozyskiwac, gromadzic i udostepniac innych informacji o obywatelach niz niezbedne w demokratycznym panstwie prawnym. B. Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o dzialalnosci organow wladzy publicznej oraz osob pelniacych funkcje publiczne. C. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolnosc prasy i innych srodkow spolecznego przekazu. D. Zapewnia sie wolnosc i ochrone tajemnicy komunikowania sie." 24.2. "Podaj pelna nazwe odpowiadajaca skrotowcowi zapisanemu w logo."

Pokaż odpowiedź

24.1. B. Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o dzialalnosci organow wladzy publicznej oraz osob pelniacych funkcje publiczne (art. 61 Konstytucji RP).
24.2. Biuletyn Informacji Publicznej.

⚠ Typowa pułapka: 24.1: pulapka A - dotyczy art. 51 Konstytucji (ochrona danych osobowych - kierunek przeciwny). Pulapka C - art. 14 (wolnosc prasy). Pulapka D - art. 49 (tajemnica korespondencji). Klucz: art. 61 (prawo do informacji publicznej). 24.2: niektorzy wpisuja "Biuro Informacji Publicznej" - bledny rozwijaciel skrotu.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2019 · zad. 31 12 pkt wypracowanie WOS, samorzad gminny, Sejm vs Senat, ETPC, Konwencja

Material zrodlowy: trzy tematy wypracowania do wyboru. Temat 1: "Aktywnosc spolecznosci lokalnej to nie tylko udzial w wyborach organow samorzadu gminnego - scharakteryzuj formy wplywu tej spolecznosci na funkcjonowanie organow gminy oraz na decyzje dotyczace gminnej wspolnoty samorzadowej w Rzeczypospolitej Polskiej." Temat 2: "Porownujac tryb wyboru i kompetencje Sejmu RP i Senatu RP, uzasadnij, ze obowiazujacy w Rzeczypospolitej Polskiej rownolegla parlament jest zgodny z modelem przedstawionej analizy" (z fragmentem o bikameralizmie - cyt. M. Welkowski). Temat 3: "Scharakteryzuj system ochrony praw czlowieka i obywatela Rady Europy oraz Unii Europejskiej - dokumenty dotyczace tych praw, instytucje stojace na strazy ich przestrzegania oraz mozliwosci ich dochodzenia przez obywateli panstw czlonkowskich tych organizacji" (z fragmentem formularza skargi do jednego z trybunalow miedzynarodowych - skargi do ETPC: pkt E. Opis stanu faktycznego, F. Opis zarzucanych narusza, G. Zgodnosc z kryteriami dopuszczalnosci - art. 35 § 1 Konwencji).

Polecenie CKE: "Wybierz jeden z podanych tematow i napisz wypracowanie."
Pokaż odpowiedź
WYPRACOWANIE - punktacja CKE: tresc do 8 pkt + poprawnosc jezykowa, kompozycja, terminologia do 4 pkt = 12 pkt.

Temat 3 (najczesciej wybierany) - SCHEMAT TRESCI:

Rada Europy (RE, zal. 1949, siedziba Strasburg, 46 panstw):
- Dokument: KONWENCJA O OCHRONIE PRAW CZLOWIEKA I PODSTAWOWYCH WOLNOSCI (EKPC, 1950, Polska ratyfikowala 1993). Protokoly dodatkowe (np. zniesienie kary smierci - prot. 6 i 13).
- Instytucja: Europejski Trybunal Praw Czlowieka (ETPC) w Strasburgu - po jednym sedzim z kazdego panstwa-strony, kadencja 9 lat. Komisarz Praw Czlowieka RE.
- Dochodzenie: skarga indywidualna po wyczerpaniu krajowych srodkow odwolawczych (6 miesiecy od ostatecznego orzeczenia - po 2022 r. zmieniono na 4 miesiace; art. 35 EKPC). Wyrok ETPC jest WIAZACY dla panstwa.
Unia Europejska (UE, traktat z Maastricht 1992, 27 panstw):
- Dokument: KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UE (2000, weszla w zycie z Traktatem Lizbonskim 2009). Wartosci UE z art. 2 TUE.
- Instytucja: Trybunal Sprawiedliwosci UE (TSUE) w Luksemburgu - 27 sedziow + Sad UE. Rzecznik Praw Obywatelskich UE. Agencja Praw Podstawowych UE (FRA) w Wiedniu.
- Dochodzenie: pytanie prejudycjalne sadu krajowego do TSUE (art. 267 TFUE), skarga obywatela na akt UE do Sadu UE, skarga do Rzecznika UE, skarga do KE o naruszenie prawa UE.
Roznice:
- RE: szerszy zasiag (46 panstw, m.in. Rosja do 2022, Ukraina, Turcja), klasyczny system praw I generacji.
- UE: zasiag tylko 27 panstw, ale glebsza integracja - bezposrednie stosowanie prawa UE, supremacja TSUE.
- Polska obywatel moze: (a) zlozyc skarge do ETPC, (b) ojciec lub matka sprawy w sadzie krajowym moga zlozyc wniosek o pytanie prejudycjalne do TSUE.
Klucz: identyfikacja material zrodlowy - formularz skargi do TRYBUNALU EUROPEJSKIEGO PRAW CZLOWIEKA (ETPC) - pkt G dotyczy art. 35 EKPC (warunki dopuszczalnosci).
⚠ Typowa pułapka: Pulapka 1: pomylenie RE (Rada Europy, organizacja miedzyrzadowa) z RADA EUROPEJSKA (organ UE - szefowie panstw). Pulapka 2: pomylenie ETPC (Strasburg, EKPC, RE) z TSUE (Luksemburg, prawo UE, UE) z MTS (Haga, ONZ, spory miedzypanstwowe). Pulapka 3: brak struktury w wypracowaniu - klucz CKE wymaga porownania (RE vs UE) oraz odniesienia do materialu zrodlowego (formularz ETPC).
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2018 · zad. 6 2 pkt geografia spoleczna, dochody, wojewodztwa, zroznicowanie regionalne

Material zrodlowy: Mapa 1 "Nominalne dochody brutto w sektorze gospodarstw domowych na 1 mieszkanca wedlug wojewodztw w 2013 roku" (Maly Rocznik Statystyczny Polski 2016). Mapa przedstawia 16 wojewodztw RP pokolorowanych wedlug skali: 20-24, 24-28, 28-32 tys. zl - im ciemniejszy kolor, tym wyzsze dochody.

Najwyzsze dochody (32 tys. zl, najciemniejsze) wystepuja w wojewodztwie mazowieckim i slaskim. Najnizsze (20-24 tys., najjasniejsze) - w wojewodztwach wschodnich (warminsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, podkarpackie) oraz swietokrzyskim i opolskim.

Polecenie CKE (zadanie z mapy, pelna tresc na webp): zazwyczaj zadanie typu "podaj nazwe wojewodztwa o najwyzszych dochodach" lub "wymien dwa wnioski" - student musi odczytac z legendy mapy.
Pokaż odpowiedź
Wnioski z mapy:
1. Najwyzsze nominalne dochody brutto na 1 mieszkanca (powyzej 28 tys. zl, w przedziale 28-32 tys.) wystepuja w wojewodztwach mazowieckim i slaskim - oba sa silnie zurbanizowane i uprzemyslowione, z aglomeracja warszawska i Gornoslasko-Zaglebiowska Metropolia.
2. Najnizsze dochody (20-24 tys. zl) charakteryzuja wojewodztwa Polski wschodniej (tzw. "sciana wschodnia": warminsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, podkarpackie) oraz swietokrzyskie.
3. Mapa pokazuje wyrazna dychotomie wschod-zachod w dochodach - tradycyjny problem zroznicowania regionalnego Polski, czesciowo uwarunkowany historycznie (zabory) i strukturalnie (uprzemyslowienie, urbanizacja, kapital zagraniczny lokuje sie glownie w Polsce zachodniej i centralnej).
⚠ Typowa pułapka: Czesty blad: pomylenie skali kolorow - im CIEMNIEJSZY tym wyzszy dochod (a nie odwrotnie). Trzeba sprawdzic legende. Drugi blad: wskazanie tylko mazowieckiego bez slaskiego (na mapie sa DWA wojewodztwa z najciemniejszym kolorem).
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2018 · zad. 15 1 pkt samorzad terytorialny, opinia publiczna, CBOS
Material zrodlowy: wykres "Ocena wplywu na rozwoj miejscowosci" (CBOS BS/69/2015). Pytanie: "W jakim stopniu, w Pana(i) ocenie, rozwoj miejscowosci, w ktorej Pan(i) mieszka, zalezy od: samorzadu gminnego / powiatowego / wojewodzkiego / wladz centralnych / Unii Europejskiej".

Wyniki (procenty oceny "w duzym stopniu"):
- samorzad gminny: IX 2010 - 64%, IV 2015 - 56%
- samorzad powiatowy: IX 2010 - 50%, IV 2015 - 45%
- samorzad wojewodzki: IX 2010 - 40%, IV 2015 - 37%
- wladze centralne: IX 2010 - 39%, IV 2015 - 31%
- Unia Europejska: IX 2010 - 34%, IV 2015 - 41%
Polecenie CKE: "Na podstawie wykresu ocen, czy ponizsze informacje sa prawdziwe. Zaznacz P, jesli informacja jest prawdziwa, lub F - jesli jest falszywa."
1. W ostatnich latach na stosunku do roku 2010 nastapil spadek odsetka respondentow uwazajacych, ze rozwoj ich miejscowosci w duzym stopniu zalezy od samorzadu terytorialnego.
2. W kazdym z badan wladze centralne zostaly ocenione przez respondentow jako wplywajace najsilniej - spostrod zaprezentowanych kategorii - na rozwoj ich miejscowosci.
3. Miedzy 2010 a 2015 rokiem wzrosl o 3% odsetek badanych twierdzacych, ze Unia Europejska w srednim stopniu wplywa na rozwoj ich miejscowosci.
Pokaż odpowiedź
1. PRAWDA (P) - we wszystkich trzech kategoriach samorzadu (gminny: 64%→56%, powiatowy: 50%→45%, wojewodzki: 40%→37%) widac spadek odsetka odpowiedzi "w duzym stopniu". Zgodne z trendem.
2. FALSZ (F) - wladze centralne NIE byly oceniane jako najsilniej wplywajace. W obu badaniach najwyzsze oceny mial samorzad gminny (64% / 56%), a nie wladze centralne (39% / 31%).
3. PRAWDA (P) - na wykresie widac wzrost o 3 pkt proc. (z 24% do 27%) odsetka osob oceniajacych wplyw UE jako "w srednim stopniu".
⚠ Typowa pułapka: Czesty blad w pytaniu 2: skupienie sie na samej kategorii "wladze centralne" bez porownania ze samorzadem gminnym. Klucz: porownac WSZYSTKIE kategorie - najwyzszy odsetek ma gmina, nie wladze centralne. W pytaniu 3 czesty blad: pomylenie kategorii "duzy stopien" z "sredni stopien" (na wykresie sa rozne sluki/kreski oznaczajace rozne stopnie).
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2018 · zad. 16 3 pkt prawo wyborcze, samorzad, mniejszosc niemiecka, ordynacja
Material zrodlowy: fragment Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy:
- Art. 10. § 1. Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma: [...]
  1. w wyborach do organow stanowiacych jednostek samorzadu terytorialnego - osoba majaca prawo wybierania w tych wyborach (do organow stanowiacych jednostek samorzadu terytorialnego);
  2. w wyborach wojta - obywatel polski oraz obywatel UE niebedacy obywatelem polskim, ktory najpozniej w dniu glosowania konczy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy [...].
- Art. 11. § 1. Prawo wybieralnosci (bierne prawo wyborcze) ma: [...] 5) w wyborach do organow stanowiacych jednostek samorzadu terytorialnego - osoba majaca prawo wybierania tych organow;
  1. w wyborach wojta - obywatel polski majacy prawo wybierania w tych wyborach, ktory najpozniej w dniu glosowania konczy 25 lat, z tym ze kandydat nie musi stale zamieszkiwac na obszarze gminy.
Material o osobach (A-C): zwiazanych z gmina Lubrza (powiat prudnicki, woj. opolskie):
- A. Herbert: czlonek Towarzystwa Spoleczno-Kulturalnego Niemcow na Slasku Opolskim, parlamentarzysta gminny Lubrza od 30 lat. W wyborach parlamentarnych w Polsce glosowal na Komitet Wyborczy Wyborcow Mniejszosci Niemieckiej.
- B. Adam, obywatel Niemiec, od trzech lat pracuje i na stale mieszka w gminie Lubrza. Jego dzieci ucza sie w polskiej szkole na slasku. Ten 30-latek wywodzi sie od korzeni.
- C. Ewa, obywatelka Polski, od 30 lat na stale mieszka w Monachium. Nie jest zameldowana w gminie Lubrza, ale otrzymuje siedlisko kontaktowe z rodzina w tej miejscowosci.
Polecenia CKE: 16.1. Do kazdego artykulu dopisz nazwe rodzaju unormowanego w nim prawa wyborczego. 16.2. Okresl, ktora z wymienionych osob (A-C) nie moze glosowac na stanowisko wojta w wyborach w gminie wskazanej powyzej. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do wlasciwego przepisu prawnego. 16.3. Okresl, ktora z wymienionych osob (A-C) nie moze kandydowac na stanowisko wojta w wyborach w gminie wskazanej powyzej. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do wlasciwego przepisu prawnego.
Pokaż odpowiedź
16.1. Nazwy rodzajow prawa wyborczego:
- Art. 10 - czynne prawo wyborcze (prawo wybierania, prawo glosu)
- Art. 11 - bierne prawo wyborcze (prawo wybieralnosci, prawo do kandydowania)
16.2. Osoba, ktora NIE moze glosowac na wojta: Ewa (C)
Uzasadnienie: Zgodnie z art. 10 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego czynne prawo wyborcze w wyborach wojta ma osoba ktora stale zamieszkuje na obszarze danej gminy. Ewa od 30 lat zamieszkuje w Monachium, nie jest zameldowana w gminie Lubrza - nie spelnia warunku stalego zamieszkania.

16.3. Osoba, ktora NIE moze kandydowac na wojta: Adam (B)
Uzasadnienie: Zgodnie z art. 11 § 1 pkt 6 Kodeksu wyborczego bierne prawo wyborcze w wyborach wojta ma wylacznie obywatel polski. Adam jest obywatelem Niemiec - nawet stale zamieszkujac w gminie nie moze kandydowac, choc moze glosowac (czynne prawo dla obywateli UE).
⚠ Typowa pułapka: W 16.2 najczestszy blad: wskazanie Adama (B) jako tego, ktory nie moze glosowac - blad. Obywatel UE stale zamieszkujacy ma czynne prawo wyborcze w wyborach lokalnych (art. 10 § 1 pkt 3-4). W 16.3 najczestszy blad: wskazanie Ewy jako tej, ktora nie moze kandydowac - blad. Ewa moze kandydowac (kandydat NIE musi stale zamieszkiwac na obszarze gminy - art. 11 § 1 pkt 6 in fine). Choc nie mogla GLOSOWAC, moglaby KANDYDOWAC. Klucz: rozroznienie warunkow czynnego (zamieszkanie wymaga) i biernego (zamieszkanie nie wymagane) prawa wyborczego.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
Matura CKE · maj 2018 · zad. 18 1 pkt zrodla prawa, akty prawa miejscowego, samorzad gminny, podatki lokalne

Material zrodlowy: fragment aktu prawnego (z BIP - Biuletyn Informacji Publicznej): "Na podstawie [...] ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych [...]: § 1. Wprowadza sie [...] oplate od posiadania psow. § 2. Ustala sie roczna stawke oplaty od posiadania psow w wysokosci 40,00 zl za jednego psa."

Polecenie CKE: "Zaznacz poprawne dokonczenie zdania. Akt prawny, ktorego fragment zaprezentowano, to..." A. rozporzadzenie ministra finansow. B. zarzadzenie wojewody. C. uchwala rady gminy. D. ustawa.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedz: C. uchwala rady gminy

Uzasadnienie: Oplata od posiadania psow jest oplata lokalna, ktorej wprowadzenie pozostaje w kompetencji rady gminy. Zgodnie z ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych (art. 18a ust. 1):
"Rada gminy moze wprowadzic, w drodze uchwaly, oplate od posiadania psow."

Stawke takze ustala rada gminy w uchwale (art. 19) - z gornym ograniczeniem (w 2018 r. ok. 121 zl rocznie).

⚠ Typowa pułapka: Czesty blad: wybor D (ustawa) - bo akt powoluje sie na ustawe z 1991 r. Pomylka: powolanie sie na ustawe NIE znaczy ze sam akt JEST ustawa - to akt **wykonawczy** do ustawy, wydany na jej podstawie. Ustawa nie wprowadza konkretnych oplat dla konkretnej gminy - to rola lokalnego prawodawcy. Drugi blad: A (rozporzadzenie ministra finansow) - rozporzadzenie nie reguluje **konkretnej** stawki dla **konkretnej** gminy, robi to akt prawa miejscowego. **Wskazowki identyfikacyjne**: - § (paragraf) = typowo dla aktow podustawowych (uchwaly, rozporzadzenia) - "wprowadza sie", "ustala sie" w konkretnej kwocie + brak nazwy organu wydajacego = akt prawa miejscowego - oplaty LOKALNE = rada gminy (art. 168 Konstytucji RP - JST maja prawo ustalania podatkow i oplat lokalnych)
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →

Samorząd terytorialny: gmina, powiat i województwo

Inne działy — wos rozszerzona