Prawo: gałęzie prawa, kodeksy i postępowania

23 zadań z oficjalnych arkuszy matury rozszerzonej z wiedzy o społeczeństwie (2018–2022). Spróbuj rozwiązać samodzielnie, potem odsłoń odpowiedź — przy każdym zadaniu znajdziesz typową pułapkę, na której wykładają się maturzyści.

1. Matura CKE · maj 2022 · zad. 4 1 pkt mniejszosci narodowe i etniczne, jezyk pomocniczy, ustawa, gminy

   Na mapie administracyjnej Polski zaznaczono gminy, w ktorych wprowadzono jezyk pomocniczy — oznaczone literami A, B, C, D.

   • A — gminy na pograniczu polsko-litewskim (Puńsk, Sejny) — jezyk litewski.
   • B — gminy na Warmii (Stare Juchy itp.) — niewystepujace; w rzeczywistosci ten obszar to gminy z jezykiem niemieckim (Warmia/Mazury) — NIE, B jest na polnoc, prawdopodobnie gminy z jezykiem niemieckim na Warmii.
   • C — gminy na wschodzie (Hajnowka, Czeremcha) — jezyk bialoruski.
   • D — gminy na Opolszczyznie — jezyk niemiecki.

   Ocen prawdziwosc podanych zdan. Zaznacz P, jesli zdanie jest prawdziwe, albo F — jesli jest falszywe.

   1. W gminach oznaczonych na mapie literami A i C jezykiem pomocniczym jest jezyk bialoruski.
   2. Gminy, w ktorych jezykiem pomocniczym jest jezyk regionalny w rozumieniu prawodawstwa polskiego, oznaczono na mapie litera B.
   3. Gminy, w ktorych jezykiem pomocniczym jest jezyk mniejszosci etnicznej w rozumieniu prawodawstwa polskiego, oznaczono na mapie litera D.
   Pokaż odpowiedź

   1. F — A to gminy z jezykiem litewskim (mniejszosci litewskiej, woj. podlaskie, Punsk, Sejny), a C to gminy z jezykiem bialoruskim. Wiec NIE w obu jest bialoruski.

   2. P — jedyny jezyk regionalny w Polsce (zgodnie z Ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszosciach narodowych i etnicznych oraz jezyku regionalnym) to jezyk kaszubski. Gminy kaszubskojezyczne sa na Pomorzu (woj. pomorskie — np. Sierakowice, Linia), oznaczone na mapie litera B.

   3. F — gminy oznaczone litera D (Opolszczyzna) maja jezyk niemiecki. Niemcy to mniejszosc narodowa, a NIE etniczna. Mniejszosci etniczne w Polsce (wg ustawy z 2005 r.): Karaimi, Lemkowie, Romowie, Tatarzy. Zadna z nich nie ma gmin z jezykiem pomocniczym na mapie.

   ⚠ Typowa pułapka: Kluczowe rozroznienie z Ustawy z 6 stycznia 2005 r.: - **Mniejszosc narodowa** (9): Niemcy, Bialorusini, Ukraincy, Litwini, Rosjanie, Czesi, Slowacy, Ormianie, Zydzi. Wymaga **panstwa pochodzenia**. - **Mniejszosc etniczna** (4): Karaimi, Lemkowie, Romowie, Tatarzy. **Bez panstwa pochodzenia**. - **Jezyk regionalny** (1): kaszubski — jedyny taki w Polsce. Niemcy = NARODOWA (maja Niemcy jako panstwo pochodzenia). Czesty blad: uznawanie ich za etniczna.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
2. Matura CKE · maj 2022 · zad. 17 2 pkt zmiana Konstytucji RP, art. 235, ustawa zwykla, Prezydent RP, referendum zatwierdzajace

   Przepisy z art. 235 Konstytucji RP (zmiana Konstytucji):

   • Ust. 4: Ustawe o zmianie Konstytucji uchwala Sejm wiekszoscia 2/3 glosow w obecnosci min. polowy ustawowej liczby poslow oraz Senat bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci min. polowy ustawowej liczby senatorow.
   • Ust. 6: Jezeli zmiana dotyczy rozdzialow I, II lub XII, podmioty inicjujace moga zazadac referendum zatwierdzajacego w terminie 45 dni od dnia uchwalenia ustawy przez Senat.
   • Ust. 7: Marszalek Sejmu przedstawia Prezydentowi RP uchwalona ustawe do podpisu. Prezydent RP podpisuje ustawe w ciagu 21 dni od dnia przedstawienia i zarzadza jej ogloszenie.

   Porownaj mozliwe dzialania Prezydenta RP w sytuacji, ktorej dotycza przytoczone przepisy prawne (zmiana Konstytucji), oraz w sytuacji procedowania ustawy zwyklej — sformuluj dwa podobienstwa i dwie roznice.

   Pokaż odpowiedź

   Podobienstwa (dwa):

   1. Podpisanie ustawy i zarzadzenie ogloszenia w Dzienniku Ustaw — w obu procedurach Prezydent po otrzymaniu ustawy podpisuje ja i zarzadza ogloszenie w Dz.U. (warunek wejscia w zycie).
   2. Obowiazek dzialania w okreslonym terminie — w obu procedurach Prezydent ma 21 dni na podpisanie (przy ustawie zmieniajacej Konstytucje) lub na podjecie decyzji (przy ustawie zwyklej — art. 122 ust. 2 mowi o 21 dniach).

   Roznice (dwie):

   1. Brak prawa weta przy zmianie Konstytucji: przy ustawie zwyklej Prezydent ma prawo weta (art. 122 ust. 5 — przekazac ustawe do ponownego rozpatrzenia Sejmowi). Przy ustawie zmieniajacej Konstytucje takiego uprawnienia NIE MA — Prezydent musi ja podpisac w 21 dni.
   2. Brak mozliwosci skierowania do TK: przy ustawie zwyklej Prezydent moze przed podpisaniem skierowac ja do Trybunalu Konstytucyjnego (kontrola prewencyjna, art. 122 ust. 3). Przy ustawie zmieniajacej Konstytucje NIE MA takiej mozliwosci (Konstytucja nie moze byc kontrolowana wzgledem samej siebie).

   Inne mozliwe roznice: przy ustawie zwyklej brak referendum, przy zmianie rozdzialow I/II/XII Konstytucji moze odbyc sie referendum zatwierdzajace; rozne progi wiekszosci uchwalania (Sejm zwykla wiekszoscia vs. 2/3 dla Konstytucji).

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - Czesty blad: stwierdzenie, ze Prezydent moze zawetowac zmiane Konstytucji — to **falsz**. Konstytucja art. 235 ust. 7 mowi wyraznie: "podpisuje ustawe w ciagu 21 dni od dnia przedstawienia i zarzadza jej ogloszenie". Bez weta, bez TK. - Inna pulapka: porownanie z procedura uchwalania (kto podpisuje wniosek), a nie z dzialaniami **Prezydenta**. Polecenie pyta o **mozliwe dzialania Prezydenta**. - 2 podobienstwa + 2 roznice — pominiecie jednego elementu = utrata punktu.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
3. Matura CKE · maj 2022 · zad. 18 1 pkt zrodla prawa RP, akty prawa miejscowego, rozporzadzenie, ustawa, prawo wtorne UE

   Nazwy 4 wybranych aktow prawnych bedacych zrodlami prawa w RP:

   • 1. Uchwala Rady Miejskiej Wroclawia w sprawie ogloszenia wykazu kapielisk.
   • 2. Ustawa o zmianie ustawy — Kodeks karny wykonawczy i ustawy o Sluzbie Wieziennej.
   • 3. Rozporzadzenie Rady Ministrow w sprawie szczegolowych warunkow realizacji rzadowego programu "Dobry start".
   • 4. Traktat z Lizbony zmieniajacy Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiajacy Wspolnote Europejska.

   Uzupelnij tekst — wpisz wlasciwe numery.

   Jedyny akt prawny sposrod zaprezentowanych, ktory nie zostal ogloszony w Dzienniku Ustaw RP, to akt o nazwie oznaczonej numerem ....., natomiast jedyny akt wykonawczy to akt o nazwie oznaczonej numerem ..... .

   Pokaż odpowiedź

   • Akt NIE ogloszony w Dzienniku Ustaw RP: numer 1 (Uchwala Rady Miejskiej Wroclawia).
   • Akt wykonawczy: numer 3 (Rozporzadzenie Rady Ministrow).

   Uzasadnienia:

   Uchwaly rad gmin to akty prawa miejscowego (art. 87 ust. 2 Konstytucji). Sa ogloszane nie w Dzienniku Ustaw RP, ale w Dzienniku Urzedowym Wojewodztwa (zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogloszaniu aktow normatywnych). Wszystkie pozostale (ustawa, rozporzadzenie, ratyfikowana umowa miedzynarodowa — Traktat z Lizbony) sa ogloszane w Dz.U.

   Akt wykonawczy to akt wydawany na podstawie i w celu wykonania ustawy. W systemie RP sa to rozporzadzenia (wykonawcze do ustaw). Rozporzadzenie RM w sprawie "Dobrego startu" wydane jest na podstawie ustawy o swiadczeniach rodzinnych — typowy akt wykonawczy. Pozostale: ustawa (2) i traktat (4) sa aktami prawa powszechnie obowiazujacego, nie wykonawczymi. Uchwala (1) to akt prawa miejscowego (tez nie wykonawczy w sensie hierarchii).

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - **Traktat z Lizbony** — jest ratyfikowanym aktem miedzynarodowym; ogloszony w **Dz.U. 2009 nr 203 poz. 1569**. Wiec NIE jest "nieogloszony w Dz.U.". - **Ustawa** — zawsze w Dz.U. - **Rozporzadzenie** RM (i ministrow) — w Dz.U. - Klucz: **uchwala rady gminy** to **prawo miejscowe** (Dz.Urz.Woj., NIE Dz.U.). - "Akt wykonawczy" = **rozporzadzenie**, nie ustawa.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
4. Matura CKE · maj 2022 · zad. 20 3 pkt postepowanie cywilne, pozew, najem, czynsz, kodeks postepowania cywilnego

   Opis sytuacji: Marianna Macka wynajmuje Olafowi Oskiemu mieszkanie w Minsku Mazowieckim, ul. Krotkiej 12. Umowa najmu z 1 marca 2019 r. Olaf nie placi czynszu (1500 zl/miesiac) przez 5 miesiecy — od wrzesnia 2019 r. odmowil placenia. 14 grudnia 2019 r. wynajmujaca wyslala mu pisemne przedprocesowe wezwanie do zaplaty zaleglosci. Najemca 31 grudnia 2019 r. opuscil lokal, ale nie uregulowal zaleglosci. Sprawa idzie do sadu.

   Jako wynajmujaca uzupelnij fragment pozwu — wpisz nazwy: sadu (1.), i strony procesowej (3.) oraz liczbe (4.), a takze sformuluj uzasadnienie (5.).

   Tabelka: (1.) — nazwa sadu | (2.) — Wydzial | (3.) — Marianna Macka jako ......... | (4.) — wartosc przedmiotu sporu | (5.) — uzasadnienie.

   Pokaż odpowiedź

   • (1.) Sad Rejonowy w Minsku Mazowieckim.
     Uzasadnienie wlasciwosci: sprawy cywilne w I instancji co do zasady rozpoznawane sa przez sady rejonowe (art. 16 KPC). Wlasciwosc miejscowa — wedlug miejsca zamieszkania pozwanego lub polozenia nieruchomosci (art. 27 KPC). Lokal jest w Minsku Mazowieckim.

   • (2.) I Wydzial Cywilny (sprawy cywilne, w tym najem).

   • (3.) Marianna Macka jako powodka (osoba wnoszaca pozew).

   • (4.) Wartosc przedmiotu sporu: 7500 zl (5 miesiecy × 1500 zl czynszu = 7500 zl).

   • (5.) Uzasadnienie pozwu (przykladowa tresc):

   Strony zawarly umowe najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. Krotkiej 12 w Minsku Mazowieckim w dniu 1 marca 2019 r. Zgodnie z umowa pozwany zobowiazany byl placic powodce czynsz w wysokosci 1500 zl miesiecznie. Pozwany od wrzesnia 2019 r. zaprzestal placenia czynszu — nie uregulowal naleznosci za pelne 5 miesiecy (wrzesien, pazdziernik, listopad, grudzien 2019 r. i styczen 2020 r.). 14 grudnia 2019 r. powodka skierowala do pozwanego pisemne wezwanie do zaplaty zaleglosci, jednak pozwany nie uregulowal naleznosci. 31 grudnia 2019 r. pozwany opuscil lokal, ale nadal nie uregulowal zaleglosci. Wobec powyzszego powodztwo jest zasadne i konieczne.

   Dowody:

   • umowa najmu z 1 marca 2019 r.,
   • przedprocesowe wezwanie do zaplaty z 14 grudnia 2019 r.,
   • rachunek bankowy / pokwitowania (brak wplat).

   Wnosze o zasadzenie 7500 zl wraz z odsetkami ustawowymi za opoznienie od dnia wymagalnosci kazdej raty oraz o zwrot kosztow postepowania.

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - **(1.) Sad**: nie "Sad Okregowy" — sprawy cywilne ponizej 75 000 zl wartosci przedmiotu sporu rozpoznaje **sad rejonowy** (art. 17 KPC). 7500 zl < 75 000 → sad rejonowy. - **(3.) Strony**: w postepowaniu cywilnym strony nazywaja sie **powod** (wnoszacy pozew) i **pozwany**. NIE "oskarzyciel/oskarzony" (to terminologia karna). - **(4.) Wartosc**: trzeba przemnozyc 5 miesiecy × 1500 zl. Czesty blad: liczenie 4 albo 6 miesiecy. - **(5.) Uzasadnienie**: musi zawierac fakty (data umowy, brak placenia, wezwanie) i wniosek (zasadzenie kwoty).

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
5. Matura CKE · maj 2022 · zad. 21 3 pkt mediacja, kodeks postepowania cywilnego, alternatywne metody rozwiazywania sporow, arbitraz

   Przepisy z kodeksu obowiazujacego w RP — art. 96, 1832, 1833, 1834 KPC dotyczace mediacji:

   • Art. 96. Mediator zapoznaje sie z aktami sprawy i ma prawo sporzadzania z nich notatek, kopii lub odpisow, chyba ze uczestnik mediacji w terminie tygodnia od dnia ogloszenia lub doreczenia mu postanowienia o przeprowadzeniu mediacji nie wyrazi na to zgody. Mediator zachowuje bezstronnosc.
   • Art. 1832 §3. Propozycje ugodowe, ujawnione fakty lub oswiadczenia zlozone w toku mediacji nie moga byc wykorzystywane po jej zakonczeniu, z wyjatkiem ustalen zawartych w protokole z mediacji.
   • Art. 1834. Mediator powinien prowadzic mediacje, dazac do polubownego rozwiazania sporu, w tym przez wspieranie uczestnikow w formulowaniu propozycji ugodowych.

   21.1. Na podstawie przytoczonych przepisow prawnych ocen prawdziwosc podanych zdan. Zaznacz P, jesli zdanie jest prawdziwe, albo F — jesli jest falszywe.

   1. Mediacja moze byc prowadzona zarowno w ramach postepowania administracyjnego, jak i w ramach postepowania cywilnego.
   2. Skierowanie sprawy do postepowania mediacyjnego jest rownoznaczne z bezwarunkowym dopuszczeniem mediatora do akt sprawy.
   3. Po sporzadzeniu protokolu z przebiegu mediacji uczestnicy moga ujawnic niezaplacane w niej oswiadczenia w czasie trwania mediacji.

   21.2. Odwolujac sie do przytoczonych przepisow prawnych, sformuluj argument uzasadniajacy twierdzenie, ze opisana procedura jest korzystna dla obu stron postepowania.

   21.3. Wyjasnij, na czym polega roznica miedzy metodami rozwiazywania konfliktow: mediacja i arbitrazem.

   Pokaż odpowiedź

   21.1.

   1. P — mediacja jest stosowana zarowno w postepowaniu administracyjnym (art. 96a-96n KPA, od 2017 r.) jak i w postepowaniu cywilnym (art. 1831-18315 KPC). To dwa rozne reżimy prawne, ale obie galezie prawa dopuszczaja mediacje.

   2. F — z art. 96 wynika wyraznie, ze uczestnik mediacji moze nie wyrazic zgody na zapoznanie sie mediatora z aktami w terminie tygodnia. Wiec NIE jest bezwarunkowe.

   3. F — z art. 1832 §3 jasno wynika, ze propozycje ugodowe i fakty z mediacji NIE moga byc wykorzystywane po jej zakonczeniu (z wyjatkiem protokolu). Zdanie sprzecznie z tym przepisem.

   Klucz: P, F, F.

   21.2. Argument za korzysciami mediacji:

   Mediacja jest dobrowolna i poufna — strony zachowuja kontrole nad procesem (moga nie wyrazic zgody na dostep mediatora do akt, art. 96), a ich wypowiedzi z mediacji nie moga byc wykorzystywane w pozniejszym postepowaniu (art. 1832 §3). Dzieki temu strony moga swobodnie negocjowac, nie obawiajac sie, ze ich slowa zostana uzyte przeciwko nim. To zachęca do szczerych rozmow i znalezienia polubownego rozwiazania, w odroznieniu od formalnego procesu, gdzie wszystko, co powiedziane, ma znaczenie dowodowe.

   21.3. Roznica mediacja vs arbitraz:

   • Mediacja — mediator jest bezstronnym posrednikiem, ktory pomaga stronom samodzielnie wypracowac ugode. NIE wydaje wiazacego rozstrzygniecia. Strony same decyduja, czy i jaka ugode zawrza. Wynik (ugoda) jest skuteczny tylko za zgoda obu stron.

   • Arbitraz — arbiter (sad polubowny) wydaje wiazace orzeczenie rozstrzygajace spor, podobne do wyroku sadowego. Strony zgadzaja sie wczesniej (np. w klauzuli arbitrazowej), ze podporzadkuja sie decyzji arbitra. Orzeczenie arbitrazowe ma moc sadowa po stwierdzeniu wykonalnosci przez sad.

   Klucz: mediator wspiera/pomaga, arbiter rozstrzyga. Mediacja konczy sie ugoda dobrowolna, arbitraz — wiazacym wyrokiem.

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - 21.1.1: mediacja istnieje w obu galeziach. Czesty blad: "tylko w cywilnym". - 21.1.3: poufnosc mediacji to fundamentalna zasada — wszystko z mediacji zostaje w mediacji (poza protokolem). - 21.2: argument MUSI odwolywac sie do przepisow prawnych z zadania (poufnosc, dobrowolnosc, brak wykorzystania w pozniejszym procesie). - 21.3: nie mylic z **koncyliacja** (mediator proponuje rozwiazanie, ale niewiazace) i **negocjacja** (bez posrednika).

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
6. Matura CKE · maj 2022 · zad. 22 2 pkt kodeksy obowiazujace w RP, KC, KK, KPK, KKW

   Trzy przepisy prawne z kodeksow obowiazujacych w RP:

   • Przepis 1. Nie popelnia przestepstwa sprawca czynu zabronionego, jezeli nie mozna mu przypisac winy w czasie czynu. (= art. 1 §3 Kodeksu karnego)
   • Przepis 2. Oskarzycielem publicznym przed wszystkimi sadami jest prokurator. (= art. 45 §1 Kodeksu postepowania karnego)
   • Przepis 3. Pelna zdolnosc do czynnosci prawnych nabywa sie z chwila uzyskania pelnoletnosci. (= art. 11 Kodeksu cywilnego)

   Dzienniki ustaw przytaczane w arkuszu: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 (KC), Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 (KK), Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555 (KPK).

   Do kazdego przepisu prawnego dopisz nazwe kodeksu, w ktorym zostal on zamieszczony.

   Pokaż odpowiedź

   • Przepis 1 — Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553). Art. 1 §3 KK: zasada winy w prawie karnym — bez winy nie ma przestepstwa (nullum crimen sine culpa).

   • Przepis 2 — Kodeks postepowania karnego (Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555). Art. 45 §1 KPK: prokurator jako oskarzyciel publiczny w sprawach karnych.

   • Przepis 3 — Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93). Art. 11 KC: pelna zdolnosc do czynnosci prawnych = pelnoletnosc (od 18 r.z. lub kobieta zawierajaca malzenstwo za zgoda sadu).

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapki: - **Przepis 1 vs 2**: oba dotycza prawa karnego, ale Przepis 1 to **przeslanka odpowiedzialnosci karnej** (KK — kodeks materialny), a Przepis 2 to **regula procesowa** (KPK — kodeks proceduralny). Klucz: "Nie popelnia przestepstwa" = definicja sprawcy → KK; "Oskarzycielem ... jest prokurator" = rola w procesie → KPK. - **Przepis 3**: pelnoletnosc i zdolnosc do czynnosci prawnych = prawo cywilne (KC), NIE rodzinne (KRO — Kodeks rodzinny i opiekunczy). - Daty publikacji (Dz.U.) sa wskazowka: 1964 → KC (najstarszy z trzech), 1997 → KK i KPK (oba uchwalone tego samego dnia, 6 czerwca 1997 r.).

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
7. Matura CKE · maj 2022 · zad. 31 12 pkt bezrobocie w Polsce, polityka spoleczna, USA system polityczny, decyzja administracyjna, wypracowanie

   Wypracowanie — 1 z 3 tematow (do wyboru):

   Temat 1. Scharakteryzuj problem bezrobocia w Rzeczypospolitej Polskiej w XXI wieku, uwzgledniajac przyczyny tego zjawiska, czynniki wplywajace na zroznicowanie jego poziomu, a takze skutki tego zjawiska oraz polityke panstwa wobec niego. W pracy wykorzystaj wszystkie zamieszczone materialy zrodlowe (wykres stopy bezrobocia 1992–2018, tabele bezrobotnych wedlug kategorii i odplywu, mapa wojewodztw).

   Temat 2. Porownaj ustroj polityczny Stanow Zjednoczonych Ameryki z ustrojem Wielkiej Brytanii, biorac pod uwage: system partyjny i powiazania z systemem wyborczym, strukture i funkcje parlamentu, pozycje ustrojowa glowy panstwa oraz model systemu politycznego.

   Temat 3. Scharakteryzuj problematyke decyzji administracyjnej w Polsce — przedstaw takich decyzji i ich przyklady (wydawane przez organy samorzadu terytorialnego), konieczne elementy decyzji, a takze procedury odwolawcze (w tym rodzaje pism i ich adresatow) wynikajace z norm postepowania administracyjnego oraz sadowo-administracyjnego.

   Pokaż odpowiedź

   Wybor tematu zalezy od ucznia. Ponizej skrocony plan wypracowania dla Tematu 1 (bezrobocie w RP), ktory jest najbardziej oparty na materialach zrodlowych i statystycznych.

   Plan wypracowania — Temat 1: Bezrobocie w RP w XXI w.

   Wstep: Zdefiniowac bezrobocie (rejestrowane vs wg BAEL); wskazac na transformacje 1989 i jej dziedzictwo dla rynku pracy w XXI w.

   Czesc 1 — Skala i tendencje (dane z wykresu):

   • Maksimum bezrobocia: 20% w 2002 r. (efekt restrukturyzacji + kryzys 2001).
   • Spadek do 6% w 2008 r. (efekt akcesji do UE, emigracji, dobrej koniunktury).
   • Wzrost po kryzysie 2008–2013, potem trwaly spadek do 3-4% w 2018 r. (najnizsze w UE).

   Czesc 2 — Przyczyny:

   • Strukturalne: restrukturyzacja przemyslu (lata 90.), automatyzacja, niskie kwalifikacje.
   • Koniunkturalne: kryzysy gospodarcze 2001, 2008.
   • Frykcyjne: czas miedzy zmianami pracy.
   • Sezonowe: rolnictwo, turystyka.

   Czesc 3 — Zroznicowanie (mapa wojewodztw):

   • Wyzsze: warminsko-mazurskie, podkarpackie, kujawsko-pomorskie (8-10%).
   • Nizsze: wielkopolskie, slaskie, mazowieckie, dolnoslaskie (3-5%).
   • Czynniki: struktura gospodarcza, blizkosc rynkow zachodnich, urbanizacja.

   Czesc 4 — Grupy ryzyka (Tabela 1):

   • Niskie wyksztalcenie: gimnazjum/podstawowe = 261,9 tys. bezrobotnych — najwiecej.
   • Mlodziez 25–34 lat: 271,7 tys. — najliczniejsza grupa wiekowa.
   • Dlugotrwale bezrobotni: 507,2 tys. — strukturalny problem.

   Czesc 5 — Polityka panstwa (Tabela 2):

   • Aktywne: szkolenia, prace interwencyjne, dotacje na dzialalnosc gospodarcza (165,6 tys.), staze, prace subsydiowane (899,7 tys.). Programy: 500+, Rodzina 500+, MdM.
   • Pasywne: zasilki dla bezrobotnych (tylko 815,6 tys. — uprawnionych), zasilki przedemerytalne.
   • Instytucje: Powiatowe Urzedy Pracy (PUP), Wojewodzkie Urzedy Pracy, Ministerstwo Rodziny.

   Czesc 6 — Skutki:

   • Ekonomiczne: niski PKB, koszty zasilkow, ubytek kapitalu ludzkiego.
   • Spoleczne: ubostwo, marginalizacja, migracja zagraniczna (Wielka emigracja po 2004).
   • Psychologiczne: depresja, alkoholizm, rozpad rodzin.
   • Polityczne: populizm, niezadowolenie spoleczne.

   Zakonczenie: Bezrobocie w Polsce zredukowane do najnizszego poziomu w UE w 2018 r., ale wciaz wystepuje strukturalne (mlodziez, niskie wyksztalcenie, regiony peryferyjne); skuteczna polityka aktywizacji rynku pracy + emigracja po akcesji do UE = glowne czynniki sukcesu.

   Cytaty z materialow: Wskazane konkretne liczby z wykresu i tabel.

   ⚠ Typowa pułapka: Pulapki wypracowania: - **Wymog**: wykorzystanie WSZYSTKICH materialow zrodlowych (wykres + 2 tabele + mapa). Pominiecie ktoregos = utrata punktow. - **Struktura**: wstep, rozwiniecie (z podzialem tematycznym), zakonczenie. Bez "wodolania". - **Konkrety**: liczby z danych (np. "20% w 2002 r."), nazwy instytucji (PUP), terminologia (bezrobocie strukturalne / frykcyjne / koniunkturalne). - **Argumentacja**: nie wystarczy opis — trzeba pokazac **zwiazki przyczynowo-skutkowe**. - **Objetosc**: minimum 2 strony A4, optymalnie 3-4 strony. - Trzy tematy do wyboru: 1 (najlatwiejszy, najwiecej materialow), 2 (porownawczy, wymaga wiedzy ustrojowej UK i USA), 3 (techniczny, KPA).

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
8. Matura CKE · maj 2021 · zad. 6 1 pkt Prawo zrzeszania się – stowarzyszenia, osoby pełnoletnie a małoletnie

   Na podstawie przytoczonych przepisów ustawy z 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach porównaj zakres uprawnień osób pełnoletnich i małoletnich w wieku 16–18 lat w zakresie zrzeszania się w stowarzyszeniach.

   Pokaż odpowiedź

   Zgodnie z ustawą z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (art. 3):

   Osoby pełnoletnie (od 18 lat, mające pełną zdolność do czynności prawnych
   i nie pozbawione praw publicznych) mogą:

   • być członkami zwyczajnymi stowarzyszenia,
   • zakładać stowarzyszenia,
   • korzystać z pełni praw: czynnego i biernego prawa wyborczego
     w organach stowarzyszenia (mogą wybierać i być wybierane).

   Osoby małoletnie w wieku 16–18 lat mogą:

   • być członkami stowarzyszenia i korzystać z czynnego i biernego prawa
     wyborczego, ale w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą
     stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych (pełnoletnie),
   • nie mogą zakładać stowarzyszenia samodzielnie.

   Główna różnica: pełnoletni mają pełnię praw (zakładanie + wszystkie funkcje),
   małoletni 16–18 mają prawa członkowskie z ograniczeniem dotyczącym składu zarządu
   i nie mogą zakładać stowarzyszenia.

   ⚠ Typowa pułapka: Małoletni **poniżej 16 lat** też mogą należeć do stowarzyszenia, ale tylko za zgodą przedstawicieli ustawowych i bez prawa głosu w walnym zebraniu – ale to nie jest przedmiotem tego zadania.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
9. Matura CKE · maj 2021 · zad. 18 3 pkt Zdolność do czynności prawnych – Kodeks cywilny

   Na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących zdolności do czynności prawnych oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P (prawda) lub F (fałsz) i uzasadnij swoją odpowiedź.

   Pokaż odpowiedź

   Zdolność do czynności prawnych wg Kodeksu cywilnego:

   • Brak zdolności – osoby poniżej 13 lat oraz osoby ubezwłasnowolnione
     całkowicie (art. 12 k.c.). Ich czynności prawne są nieważne (art. 14 §1).
     Wyjątek: umowy powszechnie zawierane w drobnych bieżących sprawach życia
     codziennego (np. zakup biletu, gazety), które stają się ważne z chwilą wykonania
     (art. 14 §2).

   • Ograniczona zdolność – osoby od 13 do 18 lat (małoletni)
     oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo (art. 15 k.c.). Mogą:

     • samodzielnie zawierać umowy w drobnych bieżących sprawach życia
       codziennego (art. 20),
     • rozporządzać swoim zarobkiem chyba że sąd inaczej (art. 21),
     • dysponować przedmiotami oddanymi im do swobodnego użytku (art. 22).
       Pozostałe czynności wymagają zgody przedstawiciela ustawowego –
       bez zgody są nieważne (art. 18) lub bezskuteczne zawieszone
       (umowy – art. 18 §2 – aż do potwierdzenia).

   • Pełna zdolność – z chwilą uzyskania pełnoletności (18 lat),
     a także przez kobietę po zawarciu małżeństwa za zgodą sądu między 16. a 18.
     rokiem życia – art. 10 k.c. (i nie traci się jej przez rozwód).

   Typowe zdania w PF:

   • "10-letnie dziecko może samodzielnie kupić bułkę w sklepie" → P
     (drobna bieżąca sprawa życia codziennego – art. 14 §2).
   • "16-latek może bez zgody rodziców kupić mieszkanie" → F
     (to nie jest drobna sprawa; wymaga zgody przedstawiciela).
   • "Ubezwłasnowolniony częściowo nie ma żadnej zdolności do czynności
     prawnych" → F (ma ograniczoną zdolność, jak małoletni 13–18).
   • "Kobieta 17-letnia, która zawarła małżeństwo, uzyskuje pełną zdolność"
     → P (art. 10 k.c.).

   ⚠ Typowa pułapka: **Pełnoletność ≠ pełna zdolność** automatycznie tylko – po zawarciu małżeństwa przez kobietę 16-17 lat z zezwoleniem sądu, też uzyskuje pełną zdolność i jej **nie traci** nawet po rozwodzie.

   Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
10. Matura CKE · maj 2021 · zad. 19 1 pkt Akt notarialny – charakter prawny

    Zaznacz właściwe dokończenie zdania.

    Akt notarialny jest: A. szczególną formą czynności prawnej. B. aktem administracyjnym. C. orzeczeniem sądowym. D. aktem normatywnym.

    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: A. szczególną formą czynności prawnej.

    Akt notarialny to dokument urzędowy sporządzony przez notariusza
    (osobę zaufania publicznego, art. 1 ustawy z 1991 r. Prawo o notariacie),
    w którym strony dokonują czynności prawnej w szczególnej formie
    wymaganej przez prawo (np. umowa sprzedaży nieruchomości – art. 158 k.c.,
    umowa o przeniesienie własności nieruchomości, ustanowienie hipoteki,
    niektóre testamenty, umowa spółki z o.o.).

    Pozostałe:

    • B. akt administracyjny – jednostronne rozstrzygnięcie organu
      administracji publicznej (np. decyzja o pozwoleniu na budowę),
    • C. orzeczenie sądowe – wyrok lub postanowienie sądu,
    • D. akt normatywny – akt zawierający normy prawne (ustawa,
      rozporządzenie, uchwała).

    ⚠ Typowa pułapka: **Notariusz nie jest organem administracji**, jest osobą zaufania publicznego pełniącą funkcje pomocnicze wobec wymiaru sprawiedliwości. Akt notarialny jest **dokumentem czynności prawnej**, nie aktem władczym państwa.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
11. Matura CKE · maj 2021 · zad. 21 2 pkt Pismo sądowe – Sąd Rejonowy, wniosek, Kodeks postępowania karnego

    Na podstawie pisma sądowego przedstawionego w materiale źródłowym podaj: 21.1. nazwę sądu, do którego pismo zostało skierowane (sąd właściwy), 21.2. nazwę kodeksu, którego przepisy stosuje się w opisanym postępowaniu.

    Pokaż odpowiedź

    21.1. Sąd Rejonowy (sąd I instancji, właściwy dla większości spraw
    karnych – wykroczeń i występków zagrożonych karą do 8/10 lat).

    Struktura sądów powszechnych w Polsce:

    • Sąd Rejonowy – I instancja, najwięcej spraw,
    • Sąd Okręgowy – I instancja dla najpoważniejszych spraw (zbrodnie),
      II instancja od orzeczeń Sądu Rejonowego,
    • Sąd Apelacyjny – II instancja od orzeczeń Sądu Okręgowego.

    21.2. Kodeks postępowania karnego (k.p.k., ustawa z 6 czerwca 1997 r.) –
    reguluje procedurę w sprawach karnych: prawa stron, kompetencje organów
    ścigania, postępowanie sądowe, środki odwoławcze.

    Rozróżnienie kluczowe:

    • Kodeks karny (k.k.) – co jest przestępstwem i jaka kara (materialne
      prawo karne),
    • Kodeks postępowania karnego (k.p.k.) – jak prowadzi się postępowanie
      karne (procedura),
    • Kodeks wykroczeń + Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia –
      odpowiedniki dla wykroczeń,
    • Kodeks cywilny / Kodeks postępowania cywilnego – sprawy cywilne,
    • Kodeks karny wykonawczy – wykonywanie kar.

    Wybór konkretnego kodeksu zależy od typu sprawy opisanego w piśmie
    (jeśli pismo dotyczy postępowania karnego – k.p.k.; jeśli cywilnego – k.p.c.;
    jeśli o wykroczenie – k.p.w.).

    ⚠ Typowa pułapka: Łatwo pomylić **Kodeks karny** (materialny – typy przestępstw) z **Kodeksem postępowania karnego** (proceduralny – jak prowadzi się postępowanie). W zadaniu o "piśmie sądowym" zwykle chodzi o procedurę.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
12. Matura CKE · maj 2020 · zad. 16 2 pkt postepowanie administracyjne, sady administracyjne, NSA, WSA

    Schemat: Postepowania administracyjne i sadowoadministracyjne w Rzeczypospolitej Polskiej (na podstawie: Postepowania administracyjne i sadowoadministracyjne z kazusami, red. R. Hauser, A. Skoczylas, Warszawa 2016). Schemat pokazuje przejscia (1, 2, 3, 4) miedzy:

    • Organ administracyjny (poczatek - wniosek strony)
    • Organ administracyjny wyzszego stopnia (odwolanie)
    • Sad administracyjny I instancji
    • Sad administracyjny II instancji

    Opisy sytuacji:

    • Opis A: Panstwo Kowalscy zlozyli odwolanie od decyzji o odmowie wydania pozwolenia na budowe.
    • Opis B: Radca prawny w imieniu panstwa Kowalskich sporzadzil skarge kasacyjna od wyroku utrzymujacego w mocy decyzje o odmowie wydania pozwolenia na budowe.
    • Opis C: Panstwo Kowalscy wystapili do starosty z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowe.

    16.1. Do kazdego z podanych opisow przyporzadkuj numer, ktorym oznaczono na schemacie wlasciwy etap postepowania. Opis A. - ......... Opis B. - ......... Opis C. - .........

    16.2. Podaj nazwy sadow przedstawionych na schemacie. Sad I instancji - ......... Sad II instancji - .........

    Pokaż odpowiedź

    16.1. Etapy postepowania:

    • Opis A (odwolanie od decyzji) - 2 (przejscie z organu administracyjnego do organu administracyjnego wyzszego stopnia - to ODWOLANIE).
    • Opis B (skarga kasacyjna od wyroku sadu I instancji) - 4 (przejscie z sadu administracyjnego I instancji do sadu administracyjnego II instancji - to SKARGA KASACYJNA).
    • Opis C (wniosek do starosty o pozwolenie na budowe) - 1 (poczatek postepowania - wniosek strony do organu administracyjnego).

    Etap 3 (z organu administracyjnego wyzszego stopnia do sadu administracyjnego I instancji) - to skarga do sadu administracyjnego, ktora moglaby wystapic w opisie obejmujacym ZASKARZENIE decyzji organu II instancji do sadu (nie ma w zestawie opisow).

    16.2. Nazwy sadow:

    • Sad I instancji - Wojewodzki Sad Administracyjny (WSA)
    • Sad II instancji - Naczelny Sad Administracyjny (NSA)

    ⚠ Typowa pułapka: Pulapka 1: pomylenie ODWOLANIA (do organu admin. wyzszego stopnia - tryb administracyjny) ze SKARGA (do sadu administracyjnego - tryb sadowy). 16.2 czesty blad: napisanie "Sad Najwyzszy" zamiast NSA - SN jest dla spraw cywilnych i karnych, NSA dla administracyjnych. Drugi blad: "Sad Apelacyjny" - to dla spraw cywilnych/karnych, NIE administracyjnych.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
13. Matura CKE · maj 2020 · zad. 17 3 pkt pismo procesowe, apelacja, sady cywilne, Kodeks postepowania cywilnego

    Fragment polskiego pisma procesowego z 23 maja 2018 r., dotyczacy sygn. akt I C 315/18. Wartosc przedmiotu zaskarzenia: 12 125 zl.

    Powod: Marian Kowalski, ul. Podlesna 168, 40-110 Katowice. Pozwany: Michal Debski, ul. Podlesna 138, 40-110 Katowice. Skladane do: Sadu [Apelacyjnego] w Katowicach, Wydzial III Cywilny - Odwolawczy, ul. Francuska 38, za posrednictwem Sadu [Rejonowego] w Katowicach, Wydzial I Cywilny, ul. Warszawska 45.

    Tresc: "Na podstawie art. 367 § 1 [Kodeksu postepowania cywilnego] zaskarzam w calosci wyrok Sadu Rejonowego Katowice-Zachod z dnia 7 maja 2018 r., sygn. akt I C 315/18, doreczony mi wraz z uzasadnieniem dnia 16 maja 2018 r., na mocy ktorego nie zostala zasadzona na moja rzecz od pozwanego kwota 12 125 zl."

    Uzupelnij fragment pisma - wpisz wlasciwe nazwy:

    1. Nazwa strony - ............
    2. Nazwa sadu - ............
    3. Nazwa sadu - ............
    4. Nazwa srodka odwolawczego - ............
    5. Nazwa kodeksu - ............
    Pokaż odpowiedź

    1. Nazwa strony: Powod (Marian Kowalski jest powodem, bo zaskarza wyrok, w ktorym sad NIE zasadzil na jego rzecz kwoty - czyli to on dochodzil roszczenia; przeciwna strona Michal Debski jest pozwanym).

    2. Nazwa sadu (do ktorego skladane jest pismo): Sad Okregowy w Katowicach, Wydzial III Cywilny - Odwolawczy. Powod: w sprawach cywilnych I instancji = Sad Rejonowy (do 75 tys. wartosci), II instancja = Sad Okregowy (jako apelacyjny od sadu rejonowego). Wartosc 12 125 zl < 75 000 zl, wiec I instancja byla rejonowy, II instancja jest okregowy.

    3. Nazwa sadu (za posrednictwem ktorego): Sad Rejonowy Katowice-Zachod w Katowicach, Wydzial I Cywilny (sad, ktory wydal zaskarzony wyrok - art. 369 KPC, apelacje wnosi sie za posrednictwem sadu, ktory wydal wyrok).

    4. Nazwa srodka odwolawczego: Apelacja (zwyczajny srodek odwolawczy od wyrokow sadu I instancji, art. 367 KPC - sygnal w tresci: "Na podstawie art. 367 § 1"; apelacja przysluguje od wyroku sadu rejonowego do sadu okregowego, od wyroku sadu okregowego I instancji - do sadu apelacyjnego).

    5. Nazwa kodeksu: Kodeks postepowania cywilnego (KPC, ustawa z 17 listopada 1964 r. - reguluje postepowanie w sprawach cywilnych; art. 367 znajduje sie w czesci o apelacji w KPC).

    ⚠ Typowa pułapka: Glowna pulapka: pomylenie sadow. Wartosc 12 125 zl < 75 000 zl → I instancja = REJONOWY, II = OKREGOWY. Gdyby wartosc > 75 000 zl, I = OKREGOWY, II = APELACYJNY. Nie nazywaj sadu II instancji "Sadem Apelacyjnym" w tej sprawie - to bedzie Sad Okregowy. Druga pulapka: srodek odwolawczy - **apelacja** (a nie zazalenie czy skarga kasacyjna). Art. 367 KPC = apelacja. Trzecia pulapka: nazwa kodeksu - to KPC, NIE Kodeks cywilny (kc) ani Kodeks karny.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
14. Matura CKE · maj 2020 · zad. 18 1 pkt konkordat, prawo wyznaniowe, malzenstwo konkordatowe, stosunki Panstwo-Kosciol

    Artykul z aktu prawnego obowiazujacego w Rzeczypospolitej Polskiej. Reguluje malzenstwo kanoniczne - zawarcie konkordatowe (wywiera takie skutki jak malzenstwo cywilne, jezeli nie istnieja przeszkody z prawa polskiego, zlozono zgodne oswiadczenia woli przy zawieraniu malzenstwa, a zawarcie wpisano w aktach stanu cywilnego w ciagu 5 dni). Ust. 3: Orzekanie o waznosci malzenstwa kanonicznego nalezy do wladzy koscielnej. Ust. 4: Orzekanie w sprawach malzenskich w zakresie skutkow w prawie polskim nalezy do sadow panstwowych.

    Zaznacz poprawne dokonczenie zdania. Akt prawny, w ktorym zamieszczono przytoczone przepisy prawne, to

    A. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. B. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekunczy. C. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [...]. D. Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r.

    Pokaż odpowiedź

    D. Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska z 28 lipca 1993 r.

    Kluczowe slowo: "malzenstwo kanoniczne wywiera takie skutki jak malzenstwo cywilne" - to instytucja malzenstwa konkordatowego, uregulowana w art. 10 Konkordatu miedzy Stolica Apostolska a RP. Konkordat zostal podpisany 28 lipca 1993 r. (rzad Hanny Suchockiej), a wszedl w zycie po ratyfikacji w 1998 r. (za prezydentury Aleksandra Kwasniewskiego).

    Cytat (art. 10 Konkordatu): "Od chwili zawarcia malzenstwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociaga za soba zawarcie malzenstwa zgodnie z prawem polskim, jezeli: 1) miedzy nupturientami nie istnieja przeszkody wynikajace z prawa polskiego, 2) zloza oni przy zawieraniu malzenstwa zgodne oswiadczenie woli dotyczace wywarcia takich skutkow i 3) zawarcie malzenstwa zostalo wpisane w aktach stanu cywilnego na wniosek przekazany urzedowi stanu cywilnego w terminie pieciu dni od zawarcia malzenstwa."

    ⚠ Typowa pułapka: Glowna pulapka: kodeks rodzinny i opiekunczy (B) - student myli, bo "malzenstwo" to KRO. Ale to KONKORDAT reguluje WZAJEMNE UZNAWANIE malzenstwa kanonicznego przez panstwo. KRO odsyla do konkordatu i reguluje strone polska (urzad stanu cywilnego), ale sam przepis o "uznawaniu malzenstwa kanonicznego" jest w konkordacie. Drugi sygnal: "Stolica Apostolska" i "wladza koscielna" - to slownictwo konkordatu, nie kodeksu cywilnego.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
15. Matura CKE · maj 2020 · zad. 19 2 pkt prawa konsumenta, odstapienie od umowy, sprzedaz na odleglosc

    Przepisy prawne z polskiej Ustawy o prawach konsumenta (Dz.U. 2014, poz. 827; stan prawny na 25 lutego 2020 r.):

    • Art. 27. Konsument, ktory zawarl umowe na odleglosc lub poza lokalem przedsiebiorstwa, moze w terminie 14 dni odstapic od niej bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztow [...].
    • Art. 28. Bieg terminu do odstapienia od umowy rozpoczyna sie:
      1. dla umowy, w wykonaniu ktorej przedsiebiorca wydaje rzecz, bedac zobowiazany do przeniesienia jej wlasnosci - od objecia rzeczy w posiadanie przez konsumenta lub wskazana przez niego osobe trzecia inna niz przewoznik [...].
    • Art. 29.1. Jezeli konsument nie zostal poinformowany przez przedsiebiorce o prawie odstapienia od umowy, prawo to wygasa po uplywie 12 miesiecy od dnia uplywu terminu, o ktorym mowa w art. 27 [...].

    Przyklady:

    • Przyklad 1: Pawel zamowil w e-sklepie dekoder i telewizor. Dekoder otrzymal 5 wrzesnia 2018 roku, a telewizor zostal doreczony osobna przesylka po kolejnych 7 dniach. Pawel zostal poinformowany przez przedsiebiorce o prawie odstapienia od umowy.
    • Przyklad 2: Pani Jadwiga otrzymala 4 wrzesnia 2018 roku, a kolejna - 6 pazdziernika 2018 roku. W ramach rozszerzonej oferty Pani Jadwiga postanowila odstapic od umowy.

    19.1. Podaj przyslugujacy klientowi ostateczny mozliwy termin odstapienia od umowy, ktorej dotyczy Przyklad 1. Odpowiedz uzasadnij, odnoszac sie do przytoczonych przepisow prawnych.

    19.2. Rozstrzygnij, czy klientka mogla odstapic od umowy, ktorej dotyczy Przyklad 2. Swoj wybor uzasadnij, odnoszac sie do przytoczonych przepisow prawnych.

    Pokaż odpowiedź

    19.1. Termin dla Pawla (Przyklad 1):

    Termin 14 dni liczy sie od daty otrzymania ostatniej rzeczy (gdy umowa obejmuje wiele rzeczy doreczanych osobno). Pawel otrzymal dekoder 5 wrzesnia 2018, a telewizor po kolejnych 7 dniach - czyli 12 wrzesnia 2018. Termin 14 dni liczony od 12 wrzesnia 2018 r. konczy sie 26 wrzesnia 2018 r.

    Uzasadnienie: art. 27 daje konsumentowi 14 dni na odstapienie, art. 28 punkt 1 stanowi, ze bieg terminu rozpoczyna sie od objecia rzeczy w posiadanie. Gdy umowa obejmuje wiele rzeczy doreczanych osobno (jak w Przykladzie 1 - dekoder i telewizor jako dwie przesylki), termin liczy sie od daty otrzymania ostatniej rzeczy (telewizor - 12.09.2018). Konczy sie zatem 26 wrzesnia 2018 r. (12 wrzesnia + 14 dni).

    19.2. Czy Pani Jadwiga moze odstapic (Przyklad 2):

    TAK, mogla odstapic od umowy. Pomimo ze minelo wiecej niz 14 dni od otrzymania towaru, Pani Jadwiga nie zostala poinformowana o prawie odstapienia przez przedsiebiorce (cecha rozszerzonej oferty - oferta bez wymaganych pouczen). Zgodnie z art. 29 ust. 1, gdy przedsiebiorca nie poinformowal konsumenta o prawie odstapienia, termin wydluza sie do 12 miesiecy od dnia uplywu pierwotnego terminu z art. 27.

    Liczenie: ostatnia rzecz - 6 pazdziernika 2018 r. → pierwotny termin 14 dni do 20 pazdziernika 2018 r. → wydluzenie o 12 miesiecy = do 20 pazdziernika 2019 r. (lub interpretacja: pierwotny termin to 14 dni + 12 miesiecy = ok. 12 miesiecy i 14 dni od otrzymania ostatniej rzeczy).

    Tak wiec Pani Jadwiga mogla odstapic w pazdzierniku 2019 r. (jesli to mial byc termin, ktory uplynalby), bo dziala wydluzenie z art. 29 ust. 1.

    ⚠ Typowa pułapka: 19.1: czesty blad - liczenie 14 dni od daty otrzymania PIERWSZEJ rzeczy (dekodera 5.09). Ale w przypadku umowy zlozonej z wielu rzeczy doreczanych osobno, termin liczy sie od OSTATNIEJ rzeczy. 19.2: blad - student mowi "NIE, bo minelo 14 dni". Klucz: art. 29 wydluza termin do 12 miesiecy gdy konsument NIE byl poinformowany. Tu jest charakterystyczne sformulowanie "rozszerzonej oferty" - tj. nietypowa oferta bez pouczen.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
16. Matura CKE · maj 2020 · zad. 31 12 pkt wypracowanie, USA, podzial wladz, postepowanie kasacyjne, ONZ, zimna wojna

    Wybierz jeden z podanych tematow i napisz wypracowanie.

    Temat 1. Charakteryzujac zaleznosci miedzy Prezydentem RP a Rada Ministrow RP oraz miedzy tymi organami a parlamentem, uzasadnij, ze w Rzeczypospolitej Polskiej nie zastosowano typu podzialu wladzy funkcjonujacego w panstwie, ktorego dotycza materialy zrodlowe.

    (Materialy: Schemat - Egzekutywa i legislatywa na szczeblu federalnym w Stanach Zjednoczonych Ameryki: ELEKTORAT → Legislatywa (wybory bezposrednie) + Egzekutywa → SENAT i IZBA REPREZENTANTOW = KONGRES; PREZYDENT (glowa panstwa i szef gabinetu) - wybory posrednie. Na podstawie: Spoleczenstwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 275. Tekst: Model amerykanski opiera sie na normatywnej separacji wladzy ustawodawczej [...] oraz wladzy wykonawczej. Separacja ta wystepuje zarowno na plaszczyznie organizacyjnej (odrebne wybory parlamentu i prezydenta), funkcjonalnej (zakaz laczenia funkcji deputowanego i czlonka gabinetu, niemoznosc przedterminowego rozwiazania parlamentu, jak i charakteru ich funkcjonowania (autonomia parlamentu w dziedzinie tworzenia prawa oraz prezydenta w zakresie jego wykonywania, brak instytucji kontroli parlamentu nad prezydentem oraz odpowiedzialnosci politycznej przed parlamentem). Na podstawie: A. Antoszewski, R. Herbut, Systemy polityczne wspolczesnego swiata, Gdansk 2004, s. 320-321.)

    Temat 2. Od postepowania przygotowawczego do kasacji - przedstaw zasady i mozliwy przebieg postepowania karnego w Rzeczypospolitej Polskiej.

    Temat 3. Scharakteryzuj dzialania w celu wygaszania konfliktow i ograniczania ich skutkow podejmowane przez Organizacje Narodow Zjednoczonych w ostatnim trzydziestoleciu, uwzgledniajac kompetencje jej organow i aktywnosc Rzeczypospolitej Polskiej w tym zakresie.

    Pokaż odpowiedź

    TEMAT 1 - wypracowanie wzorcowe (kluczowe punkty):

    TEZA: W Rzeczypospolitej Polskiej zastosowano model parlamentarno-gabinetowy (z elementami racjonalizacji), a NIE amerykanski model prezydencjalny z separacja wladz. Zaleznosci miedzy Prezydentem RP, Rada Ministrow i Parlamentem ukazuja wzajemne powiazania i kontrole, ktorych nie ma w USA.

    STRUKTURA WYPRACOWANIA (rekomendowana):

    I. Wstep: Krotkie przedstawienie modelu amerykanskiego (separacja wladz - Locke/Madison) vs polskiego (parlamentarno-gabinetowy z trojpodzialem wladzy ale ze wspolzaleznoscia organow).

    II. Wybor prezydenta:

    • USA: wybory posrednie przez kolegium elektorow (538 elektorow); kazdy stan glosuje za "winner-take-all" (z wyjatkami).
    • Polska: wybory bezposrednie powszechne; w 2 turach jezeli zaden kandydat nie uzyska wiekszosci bezwzglednej (art. 127 Konstytucji RP).
    • Konkluzja: w obu sa rozne wybory niz parlamentu, ale w Polsce dochodzi do wzajemnych zaleznosci, w USA - bardziej oddzielne.

    III. Relacje Prezydent - Rada Ministrow:

    • USA: prezydent jest szefem gabinetu (egzekutywy) - sam mianuje sekretarzy departamentow (za zgoda Senatu), oni sa mu podporzadkowani. Brak premiera. Nie ma odpowiedzialnosci politycznej rzadu przed Kongresem.
    • Polska: Prezydent NIE jest szefem rzadu - na czele rzadu stoi Prezes Rady Ministrow (premier). Prezydent jedynie desygnuje premiera (art. 154 ust. 1), powoluje rzad (na wniosek premiera), ale rzad jest odpowiedzialny przed Sejmem (wotum zaufania, wotum nieufnosci - art. 158-159).
    • Roznice: w USA prezydent JEST egzekutywa, w Polsce ma jedynie funkcje arbitra + ograniczone kompetencje (zwierzchnictwo nad silami zbrojnymi, reprezentacja w polityce zagranicznej - ale we wspolpracy z rzadem).

    IV. Relacje Prezydent - parlament:

    • USA: Kongres jest autonomiczny - prezydent nie moze rozwiazac Kongresu. Prezydent moze zawetowac ustawy (Kongres moze odrzucic veto 2/3 glosami). Prezydent moze byc usuniety wylacznie przez impeachment (Izba Reprezentantow wnosi oskarzenie, Senat sadzi 2/3 glosami).
    • Polska: Prezydent moze skrocic kadencje Sejmu (gdy Sejm nie udzieli rzadowi wotum zaufania - art. 154 ust. 3; gdy Sejm nie uchwali ustawy budzetowej w 4 mies. - art. 225). Prezydent ma veto zawieszajace (Sejm odrzuca 3/5 glosami - art. 122 ust. 5). Prezydent moze byc postawiony przed Trybunalem Stanu (Zgromadzenie Narodowe 2/3 glosami - art. 145).
    • Wzajemne kontrole - oddzialywanie miedzy organami, czego w USA jest mniej.

    V. Relacje Rada Ministrow - parlament:

    • USA: rzad (kabinet) NIE odpowiada politycznie przed Kongresem. Nie ma wotum nieufnosci. Sekretarze sa odpowiedzialni TYLKO przed prezydentem.
    • Polska: rzad jest odpowiedzialny politycznie przed Sejmem:
      • wotum zaufania (art. 160) - rzad sam stawia pytanie zaufania;
      • wotum nieufnosci konstruktywne (art. 158) - Sejm wskazuje nowego premiera; wiekszosc ustawowa Sejmu (231+);
      • wotum nieufnosci wobec ministra (art. 159) - wiekszosc ustawowa.
    • W USA: takiego mechanizmu NIE MA.

    VI. Konkluzja: Roznice sa zasadnicze:

    • USA = separacja wladz (organizacyjna, funkcjonalna, brak wzajemnej kontroli politycznej);
    • Polska = parlamentarno-gabinetowy (wzajemne kontrole, mozliwosc skracania kadencji parlamentu przez prezydenta, mozliwosc obalania rzadu przez Sejm, mozliwosc odwolania prezydenta przez ZN).

    TEMAT 2 - postepowanie karne (kluczowe etapy):

    I. Postepowanie przygotowawcze - dochodzenie (prowadzi policja/prokurator) lub sledztwo (prokurator/prokuratura, w sprawach powaznych). Cel: ustalenie sprawcy, zebranie dowodow. Zakonczenie: akt oskarzenia (lub umorzenie).

    II. Postepowanie sadowe I instancji - przed Sadem Rejonowym (zbrodnie - Sad Okregowy). Zasady: jawnosci, prawa do obrony, domniemania niewinnosci (art. 5 KPK), in dubio pro reo, kontradyktoryjnosc, ustnosci. Wyrok: skazujacy, uniewinniajacy lub umorzenie.

    III. Apelacja (Sad Okregowy lub Apelacyjny w zaleznosci od I instancji) - zwyczajny srodek odwolawczy. Termin: 14 dni od doreczenia wyroku z uzasadnieniem.

    IV. Skarga kasacyjna (Sad Najwyzszy - Izba Karna) - nadzwyczajny srodek; tylko od prawomocnych wyrokow. Wnoszona przez strony (zarzutow rai/wzgledny katalog), Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich.

    V. Wznowienie postepowania (art. 540 KPK) - moze wznowic SN jezeli ujawnia sie nowe fakty/dowody.

    TEMAT 3 - ONZ i konflikty (kluczowe punkty):

    I. Kompetencje organow ONZ:

    • Rada Bezpieczenstwa - utrzymanie pokoju i bezpieczenstwa; sankcje, operacje pokojowe, dzialania zbrojne (art. 24-50 Karty NZ). 15 czlonkow: 5 stalych z prawem veto (USA, Rosja, Chiny, UK, Francja) + 10 niestalych.
    • Zgromadzenie Ogolne - rekomendacje, dyskusje, budzet ONZ.
    • Sekretariat - Sekretarz Generalny ONZ (obecnie Antonio Guterres, od 2017).
    • Miedzynarodowy Trybunal Sprawiedliwosci - spory miedzy panstwami (Haga).

    II. Glowne formy dzialania:

    1. Operacje pokojowe (peacekeeping) - blue helmets, np. UNIFIL (Liban), UNMIL (Liberia), MINUSMA (Mali).
    2. Sankcje - ekonomiczne, dyplomatyczne (Korea Pln, Iran, Rosja).
    3. Pomoc humanitarna - UNHCR, UNICEF, WFP, OCHA.
    4. Dyplomacja - mediacje, dobre uslugi Sekretarza Generalnego.
    5. Trybunaly miedzynarodowe ad hoc (Jugoslawia, Ruanda).

    III. Aktywnosc Polski:

    • Polska byla niestalym czlonkiem RB ONZ wielokrotnie (ostatnio 2018-2019).
    • Polscy zolnierze w misjach pokojowych: UNDOF (Wzgorza Golan), UNIFIL (Liban), MINUSMA (Mali), inne.
    • Stworzenie polskiego kontyngentu w UNDOF (1974) i UNIFIL (1992).
    • Inicjatywy w RB: rezolucje dot. praw czlowieka, ochrony dziedzictwa, zapobiegania ludobojstwu.

    ⚠ Typowa pułapka: Glowne pulapki: - **Temat 1**: nie napisanie "zaleznosci" tylko "roznic" - polecenie wyraznie zada ZALEZNOSCI miedzy organami, czyli wzajemnych powiazan w polskim systemie i ich brak w amerykanskim. - **Temat 2**: pomylenie postepowania karnego z cywilnym - tu KARNE (KPK, prokuratura, kasacja do SN). - **Temat 3**: ograniczenie sie do ONZ jako calosc - trzeba pokazac OSOBNE KOMPETENCJE ORGANOW (RB, ZO, SG). Druga pulapka: pominiecie Polski - polecenie wymaga uwzglednienia aktywnosci RP.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
17. Matura CKE · maj 2019 · zad. 20 1 pkt zrodla prawa powszechnie obowiazujacego, akty wykonawcze, rozporzadzenie, zarzadzenie

    Material zrodlowy: nazwy 4 aktow prawnych w RP. Akt 1: Ustawa z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy. Akt 2: Rozporzadzenie Rady Ministrow z 5 lipca 2016 r. w sprawie szczegolowych warunkow udzielania pomocy finansowej uczniom na zakup podrecznikow. Akt 3: Uchwala nr XXXVIII/961/2016 Rady Miasta Stolecznego Warszawy z 15 grudnia 2016 r. w sprawie budzetu m.st. Warszawy na 2017 rok. Akt 4: Zarzadzenie Ministra Sprawiedliwosci z 27 stycznia 2017 r. w sprawie wyznaczenia terminu przeprowadzenia egzaminu sedziowskiego w 2017 r.

    Polecenie CKE: "Uzupelnij tekst - wpisz wlasciwe numery. Zrodlem powszechnie obowiazujacego prawa NIE JEST akt prawny, oznaczony numerem ....., wydany przez naczelny organ administracji. Zrodlem takim jest natomiast akt wydany przez organ egzekutywy w celu wykonania ustawy, ktory to akt oznaczono numerem ....."

    Pokaż odpowiedź

    Numer 4. (Zarzadzenie Ministra) - nie jest zrodlem powszechnie obowiazujacego prawa.
    Numer 2. (Rozporzadzenie Rady Ministrow) - jest zrodlem powszechnie obowiazujacego prawa, wydane przez organ egzekutywy w celu wykonania ustawy.
    Uzasadnienie: Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, zrodlami powszechnie obowiazujacego prawa sa: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy miedzynarodowe, rozporzadzenia (i akty prawa miejscowego na obszarze ich obowiazywania). Zarzadzenia (art. 93 Konstytucji) maja charakter WEWNETRZNY i obowiazuja tylko jednostki organizacyjnie podlegle organowi wydajacemu.

    ⚠ Typowa pułapka: Pulapka 1: wskazanie aktu 3 (uchwala Rady Warszawy) - ona jest aktem prawa miejscowego, ale dotyczy konkretnej jednostki i jest powszechnie obowiazujacym w m.st. Warszawie (art. 87 ust. 2). Pulapka 2: pomylenie zarzadzenia z rozporzadzeniem - oba sa "podustawowe", ale TYLKO rozporzadzenie jest zrodlem powszechnie obowiazujacego prawa. Pulapka 3: niektorzy mysla, ze "naczelny organ" to RM, a nie minister - obaj sa naczelnymi organami administracji, ale tylko Minister wydaje zarzadzenia w pkt 4.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
18. Matura CKE · maj 2019 · zad. 22 1 pkt zdolnosc do czynnosci prawnych, Kodeks cywilny, pelnoletnosc

    Material zrodlowy: przepisy z kodeksu obowiazujacego w RP (Dz.U. nr 16 poz. 93 - Kodeks cywilny). Art. 11. Pelna zdolnosc nabywa sie z chwila uzyskania pelnoletnosci. Art. 15. Ograniczona zdolnosc maja maloletni, ktorzy ukonczyli lat trzynascie, oraz osoby ubezwlasnowolnione czesciowo.

    Polecenie CKE: "Podaj nazwe zdolnosci, ktorej dotycza przytoczone przepisy prawne."

    Pokaż odpowiedź

    Zdolnosc do czynnosci prawnych (uregulowana w art. 8-22 Kodeksu cywilnego).

    ⚠ Typowa pułapka: Pulapka: pomylenie ze "zdolnoscia prawna" - to inne pojecie. Zdolnosc prawna (art. 8 KC) to mozliwosc bycia podmiotem praw i obowiazkow - kazdy ma ja od urodzenia. Zdolnosc do czynnosci prawnych (art. 11-22 KC) to mozliwosc samodzielnego nabywania praw przez wlasne dzialania - zalezy od wieku i ubezwlasnowolnienia.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
19. Matura CKE · maj 2019 · zad. 23 3 pkt pozew o zachowek, prawo spadkowe, wlasciwosc sadow

    Material zrodlowy: opis sytuacji i fragment pozwu. Spadkodawca - mieszkajac w Gdansku przy ul. Polnej 595/40 - zmarl 13 czerwca 2017 r. Spadkodawca byl wdowcem, a pozostawil jako jedyne pelnoletnie i pracujace corki: Weronike Mysior (Lodz, ul. Pilotow 111/99) i Terese Wegrzynowska (Krakow, ul. Pawiej 222/A) ktore byly jedynymi spadkobierczyniami w przypadku dziedziczenia ustawowego. W pozostawionym testamencie spadkodawca uczynil spadkobierca jedna z corek - Weronike Mysior. Drugiej z corek spadek nie zostal pozostawiony. Spadkodawca posiadal w chwili smierci majatek wynosacy 200 tys. zlotych. Wlasciwosc sadow: Gdansk - SR Gdansk-Poludnie, Lodz - SR Lodz-Srodmiescie, Krakow - SR Krakow-Srodmiescie itd. Przepisy: art. 35, 39 (sprawy o prawa majatkowe - sad wedlug zamieszkania pozwanego); art. 38 (sad miejsca polozenia nieruchomosci); art. 1007 i 1009 (zachowek - termin przedawnienia, sad wlasciwy dla ostatniego zwyklego pobytu spadkodawcy); art. 1008 (krag uprawnionych - zstepni, malzonkowie, rodzice - jezeli ustepnie maloletni 2/3 wartosci, w pozostalych przypadkach 1/2 wartosci).

    Polecenie CKE: "Na podstawie podanych informacji oraz przytoczonych przepisow prawnych uzupelnij fragment pozwu - wpisz wlasciwe nazwy (A., B. i C.), imiona i nazwiska (D. i E.) oraz wartosc przedmiotu sporu (F.)." A. Nazwa sadu, B. Nazwa miasta, C. Nazwa wydzialu, D. Imie i nazwisko (powod), E. Imie i nazwisko (pozwany), F. Wartosc przedmiotu sporu.

    Pokaż odpowiedź

    A. Sad Rejonowy Gdansk-Poludnie (wlasciwy ze wzgledu na ostatni zwykly pobyt spadkodawcy - Gdansk, zgodnie z art. 1007/1009 - klucz CKE prawo spadkowe).
    B. w Gdansku.
    C. Wydzial Cywilny.
    D. Teresa Wegrzynowska (powod - corka pominieta w testamencie, uprawniona do zachowku).
    E. Weronika Mysior (pozwana - spadkobierczyni testamentowa, ktora otrzymala caly spadek).
    F. 50 000 zl. Wartosc zachowku dla pelnoletniej corki = 1/2 udzialu, ktory by jej przyslugiwal z mocy ustawy. Przy dziedziczeniu ustawowym dwie corki dziedziczylyby po 1/2 (100 000 zl kazda). Zachowek dla Teresy = 1/2 z 100 000 = 50 000 zl (art. 991 KC - corka pelnoletnia i pracujaca, nie maloletnia).

    ⚠ Typowa pułapka: Najczestsza pomylka: wartosc zachowku 100 000 zl (cale dziedziczenie ustawowe) zamiast 1/2 z tego. Druga: pomylenie wlasciwosci miejscowej - dla spraw spadkowych wlasciwy jest sad ostatniego miejsca pobytu spadkodawcy (Gdansk), nie miejsca zamieszkania pozwanego (Lodz). Trzecia: ustawienie corki Weroniki (testament) jako powodki - jest na odwrot, ona jest pozwana.

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
20. Matura CKE · maj 2018 · zad. 14 2 pkt NIK, organy kontroli, prawo, Konstytucja RP, ustawa o NIK

    Material zrodlowy: fragmenty Ustawy z dnia 27 marca 1976 r. o Najwyzszej Izbie Kontroli (Dz.U. 1976, nr 12, poz. 66):

    • Art. 2.3. NIK przeprowadza kontrole z urzedu oraz kontrole zlecone przez Rade Ministrow, Prezydium Rzadu i Prezesa Rady Ministrow.
    • Art. 3. Prezes Rady Ministrow sprawuje nadzor nad NIK.
    • Art. 4.1. Prezes NIK jest naczelnym organem administracji panstwowej.
    • Art. 6.1. Do zakresu dzialania NIK nalezy kontrola dzialalnosci 1) organow administracji panstwowej i podleglych jej urzedow [...].

    Polecenie CKE: "Odnoszac sie do obowiazujacych unormowan prawnych, podaj trzy argumenty uzasadniajace, ze przytoczone przepisy prawne pochodza z aktu prawnego, ktory zostal uchylony."

    Pokaż odpowiedź

    Trzy argumenty (wybor):

    1. Podleglosc NIK premierowi - w ustawie z 1976 r. NIK podlegala Prezesowi Rady Ministrow ("nadzor nad NIK"). W obowiazujacym stanie prawnym (Konstytucja RP z 1997 r., art. 202) NIK podlega Sejmowi - jest organem niezaleznym od wladzy wykonawczej.

    2. Prezes NIK jako "naczelny organ administracji panstwowej" - to dawne nazewnictwo i pozycja ustrojowa. Obecnie Prezes NIK NIE jest organem administracji - NIK jest naczelnym organem kontroli panstwowej (art. 202 ust. 1 Konstytucji RP), nie administracji. Powoluje go Sejm na 6-letnia kadencje za zgoda Senatu (art. 205).

    3. Kontrole zlecane przez RM, Prezydium Rzadu, Premiera - obecnie NIK przeprowadza kontrole z wlasnej inicjatywy lub na zlecenie Sejmu i jego organow, Prezydenta RP, Prezesa RM (art. 6 ust. 1 obowiazujacej ustawy z 23 grudnia 1994 r. o NIK). Wykluczone jest podleganie zleceniom rzadu w taki sposob jak w 1976 r.

    4. Sam fakt - obowiazuje nowa ustawa o NIK z 23 grudnia 1994 r. (Dz.U. z 1995 r., nr 13, poz. 59), ktora uchylila ustawe z 1976 r. w calosci. Stan prawny z 1976 r. nie obowiazuje.

    ⚠ Typowa pułapka: Czesty blad: argument "ustawa jest stara" - to za malo. CKE wymaga konkretnych roznic merytorycznych miedzy stanem dawnym a obowiazujacym (zmiana statusu NIK - z organu administracyjnego na kontrolny; zmiana podporzadkowania - z premiera na Sejm). Drugi blad: powolanie sie na nieaktualne przepisy zamiast obowiazujacych (Konstytucji RP art. 202-207).

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
21. Matura CKE · maj 2018 · zad. 18 1 pkt zrodla prawa, akty prawa miejscowego, samorzad gminny, podatki lokalne

    Material zrodlowy: fragment aktu prawnego (z BIP - Biuletyn Informacji Publicznej): "Na podstawie [...] ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych [...]: § 1. Wprowadza sie [...] oplate od posiadania psow. § 2. Ustala sie roczna stawke oplaty od posiadania psow w wysokosci 40,00 zl za jednego psa."

    Polecenie CKE: "Zaznacz poprawne dokonczenie zdania. Akt prawny, ktorego fragment zaprezentowano, to..." A. rozporzadzenie ministra finansow. B. zarzadzenie wojewody. C. uchwala rady gminy. D. ustawa.

    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedz: C. uchwala rady gminy

    Uzasadnienie: Oplata od posiadania psow jest oplata lokalna, ktorej wprowadzenie pozostaje w kompetencji rady gminy. Zgodnie z ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych (art. 18a ust. 1):
    "Rada gminy moze wprowadzic, w drodze uchwaly, oplate od posiadania psow."

    Stawke takze ustala rada gminy w uchwale (art. 19) - z gornym ograniczeniem (w 2018 r. ok. 121 zl rocznie).

    ⚠ Typowa pułapka: Czesty blad: wybor D (ustawa) - bo akt powoluje sie na ustawe z 1991 r. Pomylka: powolanie sie na ustawe NIE znaczy ze sam akt JEST ustawa - to akt **wykonawczy** do ustawy, wydany na jej podstawie. Ustawa nie wprowadza konkretnych oplat dla konkretnej gminy - to rola lokalnego prawodawcy. Drugi blad: A (rozporzadzenie ministra finansow) - rozporzadzenie nie reguluje **konkretnej** stawki dla **konkretnej** gminy, robi to akt prawa miejscowego. **Wskazowki identyfikacyjne**: - § (paragraf) = typowo dla aktow podustawowych (uchwaly, rozporzadzenia) - "wprowadza sie", "ustala sie" w konkretnej kwocie + brak nazwy organu wydajacego = akt prawa miejscowego - oplaty LOKALNE = rada gminy (art. 168 Konstytucji RP - JST maja prawo ustalania podatkow i oplat lokalnych)

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
22. Matura CKE · maj 2018 · zad. 19 2 pkt kodeksy, prawo karne, cywilne, alimenty, HIV

    Material zrodlowy: przepisy prawne z kodeksow obowiazujacych w RP:

    • Przepis A. Kto, wiedzac, ze jest zarazony wirusem HIV, naraza bezposrednio inna osobe na takie zarazenie, podlega karze pozbawienia wolnosci do lat 3.
    • Przepis B. Kazdy czlowiek od chwili urodzenia ma zdolnosc prawna.
    • Przepis C. Roszczenia o swiadczenia alimentacyjne przedawniaja sie z uplywem lat trzech.

    Polecenie CKE: "Do kazdego przepisu prawnego dopisz nazwe kodeksu obowiazujacego w Rzeczypospolitej Polskiej, w ktorym zostal on zamieszczony."

    Pokaż odpowiedź

    Przepis A. - Kodeks karny (ustawa z 6 czerwca 1997 r.) - art. 161 § 1 k.k. dotyczy naprazania na zarazenie HIV.

    Przepis B. - Kodeks cywilny (ustawa z 23 kwietnia 1964 r.) - art. 8 § 1 k.c. okresla zdolnosc prawna czlowieka.

    Przepis C. - Kodeks rodzinny i opiekuczy (ustawa z 25 lutego 1964 r.) - art. 137 § 1 k.r.o. dotyczy przedawnienia roszczen alimentacyjnych.

    ⚠ Typowa pułapka: W przepisie C najczestszy blad: wpisanie "kodeks cywilny" (bo dotyczy przedawnienia roszczen, ktore generalnie regulowane sa w KC). Klucz: **alimenty** sa instytucja **prawa rodzinnego** (obowiazek alimentacyjny miedzy malzonkami, rodzicami i dziecmi) - reguluje je **Kodeks rodzinny i opiekuczy**, w tym przedawnienie. KC reguluje przedawnienie ogolne (art. 117-125), ale przedawnienie alimentow ma odrebna regulacje w k.r.o. W przepisie A czesty blad: "kodeks wykroczen" - blad. Kara pozbawienia wolnosci do lat 3 to **przestepstwo**, nie wykroczenie. Wykroczenia karane sa aresztem (max 30 dni), grzywna lub naganą. W przepisie B czesty blad: kodeks rodzinny - blad. Zdolnosc prawna i zdolnosc do czynnosci prawnych regulowane sa w KC (Czesc ogolna, ksiega pierwsza).

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →
23. Matura CKE · maj 2018 · zad. 20 2 pkt postepowanie cywilne, sady, pismo procesowe, pozew

    Material zrodlowy: fragment pisma procesowego z Zielonej Gory (29 stycznia 2017 r.):

    • Sad ............ [A. NAZWA SADU] w Zielonej Gorze
    • Wydzial ............ [B. NAZWA WYDZIALU]
    • ............ [C. NAZWA STRONY PROCESOWEJ]: Jan Kowalski, ul. Prosta 17, Zielona Gora
    • Pozwany: Andrzej Jankowski, ul. Krzywa 1, Zielona Gora
    • Wartosc przedmiotu sporu: 50 000 zl
    • ............ [D. NAZWA PISMA PROCESOWEGO] O ZAPLATE W POSTEPOWANIU NAKAZOWYM
    • Wnosze o wydanie przeciwko Andrzejowi Jankowskiemu nakazu zaplaty 50 000 zl wraz z ustawowymi odsetkami od 16 pazdziernika 2016 r. do dnia zaplaty oraz kosztami procesu.

    Dodatkowy przepis: Art. 17. Do wlasciwosci sadow okregowych nalezą sprawy o prawa majatkowe, w ktorych wartosc przedmiotu sporu przewyzsza siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych.

    Polecenie CKE: "Uzupelnij fragment pisma procesowego - wpisz wlasciwe nazwy."

    Pokaż odpowiedź

    • A. Nazwa sadu: Sad Rejonowy w Zielonej Gorze
    • B. Nazwa wydzialu: Wydzial Cywilny (I Wydzial Cywilny)
    • C. Nazwa strony procesowej: Powod
    • D. Nazwa pisma procesowego: Pozew

    ⚠ Typowa pułapka: Sad: najczestszy blad - wpisanie "Sad Okregowy". Klucz: w tresci podany jest **art. 17 KPC** - sady okregowe rozpoznaja sprawy gdy wartosc sporu PRZEWYZSZA 75 000 zl. Tutaj wartosc 50 000 zl - **nie przekracza progu**, wiec wlasciwy jest **Sad Rejonowy** (sad I instancji w sprawach o nizszej wartosci). Wydzial: blad - "wydzial karny" lub "rodziny". Sprawa o zaplate to sprawa **cywilna** (zobowiazania pieniezne). Strona procesowa: blad - "wnioskodawca", "skarzacy". W postepowaniu cywilnym osoba wnoszaca pozew to **powod** (a pozwany to przeciwna strona). Pismo procesowe: blad - "wniosek", "podanie", "skarga". W procesie cywilnym o zaplate pismo wszczynajace postepowanie to **pozew** (pozew o zaplate).

    Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →