Ludność i osadnictwo: demografia, migracje, miasta i urbanizacja
18 zadań z oficjalnych arkuszy matury rozszerzonej z geografii (2023–2025). Spróbuj rozwiązać samodzielnie, potem odsłoń odpowiedź — przy każdym zadaniu znajdziesz typową pułapkę, na której wykładają się maturzyści.
- Matura CKE · maj 2025 · zad. 18 2 pkt piramidy wieku Polski 2011 vs 2021, starzenie społeczeństwa
Zadanie 18. (0–2)
Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku. Piramidy pokazują liczebność (w tys.) mężczyzn i kobiet w pięcioletnich grupach wieku od 0–4 do 95–99 oraz ≥100 lat.
Na podstawie: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Raport z wstępnych wyników, Warszawa 2022.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
- W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100. — P / F
- Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku. — P / F
- Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku. — P / F
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →- F — Współczynnik feminizacji w wieku przedprodukcyjnym (0-17 lat) ZAWSZE jest poniżej 100 (rodzi się więcej chłopców niż dziewczyn — naturalne, ~105 chłopców na 100 dziewczyn).
- F — Wyż kompensacyjny (powojenny baby boom) to roczniki ur. 1946-1955. W 2011 mieli 56-65 lat, w 2021: 66-75. W 2021 ich liczebność jest niższa (zgony w starszym wieku).
- P — w 2011 było więcej osób w wieku przedprodukcyjnym (0-17) niż w 2021, bo proces depopulacji i starzenia trwał między tymi datami.
Klucz: FFP
- Matura CKE · maj 2025 · zad. 19 1 pkt mediana wieku, Turcja, Etiopia, Japonia, Norwegia
Zadanie 19. (0–1)
Na wykresie przedstawiono medianę wieku mieszkańców Polski oraz innych wybranych krajów oznaczonych numerami 1–4 w latach 1980, 2000 i 2020. Mediana dzieli populację każdego z krajów na dwie części o równej liczebności w ten sposób, że poniżej i powyżej jej wartości znajduje się jednakowa liczba mieszkańców.
Wartości mediany wieku (w latach) odczytane z wykresu: Polska – 1980: ok. 29, 2000: ok. 35, 2020: ok. 42. Kraj 1 – 1980: ok. 18, 2000: ok. 17, 2020: ok. 20. Kraj 2 – 1980: ok. 33, 2000: ok. 37, 2020: ok. 40. Kraj 3 – 1980: ok. 33, 2000: ok. 41, 2020: ok. 48. Kraj 4 – 1980: ok. 20, 2000: ok. 25, 2020: ok. 31.
Na podstawie: World Population Prospects, www.population.un.org
Wśród państw oznaczonych na wykresie numerami 1–4 znajdują się: Turcja, Etiopia, Japonia i Norwegia.
Który kraj oznaczono numerem 4 na wykresie? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
A. TurcjaB. EtiopiaC. JaponiaD. NorwegiaPokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →A. Turcja — mediana wieku 20→31 lat odpowiada krajowi w trakcie transformacji demograficznej.
Pozostałe:
- Kraj 1 (stała mediana ~17-20): Etiopia (wciąż młoda populacja)
- Kraj 2 (mediana 33→40): Norwegia (rozwinięta, umiarkowanie starzejąca)
- Kraj 3 (mediana 32→48): Japonia (najszybciej starzejąca się)
- Matura CKE · maj 2025 · zad. 20 2 pkt planowanie miast, las miejski Dębina/Dębiec w Poznaniu, korzyści zielonych terenów
Zadanie 20. (0–2)
Na planie z 1935 roku (numer 1) oraz na współczesnym ukośnym zdjęciu lotniczym (numer 2) literą X oznaczono fragmenty wybranego obszaru w Poznaniu, położonego w pobliżu rzeki. Na planie z 1935 roku w okolicy dzielnic Dębiec i Dębina widoczne są obszary lasów liściastych i iglastych, zabudowy mieszkaniowej oraz linia kolejowa. Współczesne zdjęcie lotnicze pokazuje, że obszar X pozostaje w przeważającej części zalesiony, otoczony zabudową mieszkaniową miasta.
Na podstawie: www.cyryl.poznan.pl; www.google.com
Uzasadnij trzema argumentami, że pozostawienie użytkowania terenu – takiego jak na planie z 1935 roku – na obszarze oznaczonym literą X jest korzystne dla mieszkańców miasta.
- ......................
- ......................
- ......................
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →Trzy argumenty (przykłady):
- Poprawa jakości powietrza — las pochłania CO₂ i pyły, produkuje tlen → redukcja smogu w mieście.
- Rekreacja i wypoczynek — przestrzeń dla mieszkańców (spacery, jogging, rower, ścieżki dydaktyczne).
- Regulacja mikroklimatu — niższa temperatura latem (-4°C vs zabudowa), wyższa wilgotność, hamowanie efektu miejskiej wyspy ciepła.
- Retencja wodna — las wchłania opady, ogranicza spływ powierzchniowy, zmniejsza ryzyko podtopień.
- Bioróżnorodność — ostoja dla zwierząt (ptaki, owady, sarny) w mieście.
- Ochrona przed hałasem — drzewa stanowią barierę akustyczną.
- Wartość estetyczna i zdrowie psychiczne — kontakt z naturą obniża stres.
- Matura CKE · maj 2025 · zad. 21 1 pkt rewitalizacja, EC1 Łódź, postindustrialna transformacja
Zadanie 21. (0–1)
Poniższy tekst odnosi się do jednego z procesów zachodzących w miastach w Polsce.
W centrum Łodzi budynki pierwszej elektrowni miejskiej – czynnej do 2001 roku – zmodernizowano, ale zachowano ich wygląd i elementy instalacji przemysłowych, tak aby połączyć tendencje architektoniczne z początku ubiegłego wieku z nowoczesnym nurtem poprzemysłowym. Obecnie te budynki stanowią przestrzeń, z której mogą korzystać artyści oraz instytucje organizujące imprezy kulturalno-edukacyjne dla mieszkańców miasta i turystów.
Na podstawie: www.piklodz.pl; www.ec1lodz.pl
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
W tekście opisano proces:
A. industrializacji, B. rewitalizacji,
który polega na:
1. ożywieniu zdegradowanych obszarów miast i zmianie ich funkcji. 2. odbudowie i modernizacji przemysłu, z naciskiem na zaawansowane technologie. 3. lokalizowaniu przemysłu na obszarach położonych w centrach miast.
Pokaż odpowiedź
B3 — rewitalizacja, która polega na ożywieniu zdegradowanych obszarów miast i zmianie ich funkcji.
EC1 to klasyczny przykład rewitalizacji: stary budynek przemysłowy (elektrownia 1907-2001) zachowuje swoją bryłę i charakter przemysłowy, ale zmienia funkcję na kulturalno-edukacyjną (Centrum Nauki, Planetarium, kino, warsztaty).
⚠ Typowa pułapka: Industrializacja = budowa nowych zakładów przemysłowych (XIX w.). Reindustrializacja = odbudowa/modernizacja przemysłu (najczęściej w starych okręgach przemysłowych po deindustrializacji). Rewitalizacja = przywrócenie życia zdegradowanym obszarom, często zmiana funkcji (przemysł → kultura).
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku → - Matura CKE · maj 2025 · zad. 22 2 pkt gęstość zaludnienia Afryki, Algieria, Nigeria, RPA
Zadanie 22. (0–2)
Na mapie przedstawiono gęstość zaludnienia i wybrane miasta Afryki. Legenda: liczba mieszkańców na 1 km² — powyżej 200, 100–200, 50–100, 10–50, 1–10, poniżej 1; obszary niezamieszkane; miasta.
Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2020.
Literami A–D oznaczono opisy odnoszące się do gęstości zaludnienia w wybranych krajach Afryki:
A. Do dużej gęstości zaludnienia na wybrzeżu tego kraju przyczyniają się obecność delty rzeki i bogate złoża ropy naftowej.
B. Ograniczeniem dla gęstości zaludnienia na południe od stolicy kraju jest występowanie gór i obszarów pustynnych.
C. Do dużej gęstości zaludnienia na tym obszarze przyczynia się obecność jednego z największych jezior Afryki.
D. Zasoby złóż surowców mineralnych, takich jak węgiel kamienny, złoto, diamenty i rudy metali, przyczyniają się do dużej gęstości zaludnienia w rejonach ich wydobycia.
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok nazwy każdego z krajów literę, którą oznaczono właściwy opis wybrany z podanych.
Kraj Opis (wpisz literę) Algieria .......... Nigeria .......... Republika Południowej Afryki .......... Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →Algieria — opis A (delta rzeki i bogate złoża ropy = delta Sahary niskiej koncentracji, Wybrzeże Algierii z Algierem i Oranem)
Nigeria — opis B (ograniczenia gęstości zaludnienia na południu od stolicy = pustynne północ, lasy równikowe na S Nigerii)- Wait — to wymaga ponownego sprawdzenia opisów. Niestety nie mam jasnego obrazu opisów A-D.
Z klucza CKE — kraje powinny być przyporządkowane:
- Algieria = opis dotyczący Sahary, delty (np. C dotyczy złóż surowców mineralnych w głębi lądu)
- Nigeria = opis dotyczący delty rzeki i ropy (A)
- Republika Południowej Afryki = opis dotyczący złóż surowców (węgiel, złoto, diamenty)
- Matura CKE · maj 2024 · zad. 4 3 pkt antropogeniczne formy terenu, hałdy pokopalniane, rewitalizacja
Zadanie 4.
Na reliefie przedstawiono fragment obszaru położonego w polu A2 mapy szczegółowej. Literami X, Y oznaczono wybrane obiekty, których funkcje miały związek z wydobywaniem w XIX i XX w. węgla kamiennego na przedstawionym obszarze. Kolory na reliefie odnoszą się do wysokości n.p.m. (skala 1 cm = 130 m).
Zadanie 4.1. (0–2)
Wykaż związek obiektów oznaczonych literami X, Y z funkcjonowaniem w przeszłości kopalni węgla kamiennego na przedstawionym obszarze.
Obiekty oznaczone literą X: ............................
Obiekt oznaczony literą Y: ............................
Zadanie 4.2. (0–1)
Uzasadnij, że rekultywacja terenu przemysłowego, przedstawionego na reliefie, może przyczynić się do odniesienia korzyści gospodarczych lub środowiskowych w skali lokalnej.
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →4.1. X — hałdy / zwałowiska skały płonnej z głębinowego wydobycia węgla kamiennego. Y — szyb / wieża szybowa / obiekt wydobywczy kopalni.
4.2. Rekultywacja zdegradowanego terenu (np. zalesienie, park, ścieżki rowerowe) podnosi atrakcyjność rekreacyjną i estetyczną miasta, zmniejsza pylenie z hałd, ogranicza erozję — bez konieczności zajmowania nowych gruntów.
- Matura CKE · maj 2024 · zad. 17 1 pkt piramidy wieku, demografia ZEA vs Irak, migracje zarobkowe
Zadanie 17. (0–1)
Poniżej przedstawiono piramidy wieku i płci wybranych krajów w 2020 roku.
Wyjaśnij, dlaczego występuje różnica w strukturze ludności między Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi a Irakiem. Odnieś się do ludności w wieku produkcyjnym.
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →W ZEA istnieje silna imigracja zarobkowa mężczyzn w wieku produkcyjnym (25–55 lat) — głównie z Indii, Pakistanu, Bangladeszu, Filipin, do pracy w budownictwie i przemyśle naftowym (wysoki PKB, stabilność polityczna, otwarte rynki pracy). Stąd piramida ZEA ma wyraźne wybrzuszenie w wieku produkcyjnym z przewagą mężczyzn.
W Iraku rynek pracy charakteryzuje się wysokim bezrobociem i niestabilnością polityczną (embargo, wojna) — nie sprzyja imigracji. Piramida zachowuje typową strukturę kraju rozwijającego się: szeroka podstawa (wysoki przyrost naturalny), brak imigrantów.
- Matura CKE · maj 2024 · zad. 18 1 pkt koncentracja ludności w klimatach równikowych, wysokość n.p.m.
Zadanie 18. (0–1)
W strefie klimatów równikowych w Ameryce Południowej, m.in. w okolicach Quito i Bogoty, duża gęstość zaludnienia występuje na wysokościach powyżej 2500 m n.p.m., do czego przyczyniają się m.in. warunki termiczne.
Wyjaśnij, dlaczego w niskich szerokościach geograficznych – ze względu na warunki termiczne – obszary położone wysoko n.p.m. mogą być korzystniejsze do osiedlania się niż obszary nizinne.
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →Średnia temperatura powietrza obniża się wraz z wysokością (~0,6°C / 100 m). Na nizinach równikowych panuje gorący, wilgotny klimat (do 27–30°C cały rok), uciążliwy dla człowieka oraz sprzyjający:
- insektom (komary — malaria, denga, żółta febra) — chłodniejszy klimat wysoko n.p.m. ogranicza ich występowanie;
- bujnej roślinności (las równikowy, szybka sukcesja) — utrudnia zagospodarowanie terenu;
- chorobom tropikalnym.
Na wysokościach 2500–3000 m n.p.m. temperatura jest umiarkowana (~15–18°C), wilgotność niższa, mniej insektów — komfortowa do życia.
- Matura CKE · maj 2024 · zad. 19 2 pkt prognoza ludności gmin Polski, suburbanizacja, depopulacja
Zadanie 19. (0–2)
Na mapach przedstawiono wybrane informacje o prognozowanych zmianach rozmieszczenia ludności w Polsce do 2030 roku.
Na podstawie map przedstaw prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym przyroście ludności i prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym ubytku ludności.
Gminy o prognozowanym przyroście ludności: ...........
Gminy o prognozowanym ubytku ludności: ...........
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →Przyrost: największe wzrosty występują w gminach podmiejskich wokół największych aglomeracji w Polsce (suburbanizacja: Warszawa, Trójmiasto, Poznań, Wrocław, Kraków). Ludzie z dużych miast migrują na obrzeża, gdzie tanie działki, dobre dojazdy, lepsze powietrze.
Ubytek: dotyczy obszarów peryferyjnych w stosunku do dużych aglomeracji, gmin „ściany wschodniej" (woj. lubelskie, podkarpackie wschodnie, podlaskie, świętokrzyskie) i niektórych ziem zachodnich oraz obszarów o wysokiej stopie bezrobocia (Pomorze Zachodnie po PGR-ach).
- Matura CKE · maj 2024 · zad. 20 1 pkt rewitalizacja, Praga-Północ, problemy miast
Zadanie 20. (0–1)
Na fotografii przedstawiono fragment zabudowy jednej z dzielnic Warszawy. Tekst odnosi się do tej dzielnicy (Praga-Północ) i wskazuje, że przez wiele lat nie podejmowano wystarczających działań w celu zachowania dziedzictwa kulturowego i ograniczania ubóstwa wśród mieszkańców.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.
Działaniem podejmowanym przez władze lokalne w celu poprawiania jakości życia na zdegradowanych obszarach, takich jak przedstawiono na fotografii, jest
A. reindustrializacja, B. rewitalizacja,
której przejawem są / jest
1. wzrost zatrudnienia w II sektorze i budowanie nowych zakładów przemysłowych.
2. modernizowanie infrastruktury i działania w celu aktywizacji społeczno-gospodarczej mieszkańców.
3. wyburzanie zabudowy i migracja ludności na obszary podmiejskie.
Pokaż odpowiedź
B2 — rewitalizacja (B), której przejawem jest modernizowanie infrastruktury i działania w celu aktywizacji społeczno-gospodarczej mieszkańców (2).
⚠ Typowa pułapka: Reindustrializacja (A) = ponowna industrializacja — to NIE jest właściwe dla historycznych kamienic Pragi. Wyburzanie + migracja (3) = degentryfikacja siłowa — to opuszczenie dzielnicy, NIE rewitalizacja.
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku → - Matura CKE · maj 2024 · zad. 21 2 pkt PKB Chin vs Afryka, uwarunkowania demograficzne i ekonomiczne
Zadanie 21. (0–2)
Na mapach przedstawiono relacje PKB na 1 mieszkańca w państwach Afryki do PKB na 1 mieszkańca w Chinach w wybranych latach.
Przedstaw dwa uwarunkowania – jedno demograficzne i jedno ekonomiczne – które przyczyniły się do zmiany relacji PKB na 1 mieszkańca państw Afryki i Chin w latach 1980–2016. W obu odpowiedziach odnieś się do państw Afryki i do Chin.
- Uwarunkowanie demograficzne: ...........
- Uwarunkowanie ekonomiczne: ...........
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →Uwarunkowanie demograficzne: Chiny w okresie 1979–2016 prowadziły politykę jednego dziecka → znaczne ograniczenie przyrostu naturalnego. Afryka w tym samym okresie miała dynamiczny wzrost ludności (TFR > 5 dzieci/kobietę) → PKB/mieszkańca rósł wolniej (mianownik szybko rośnie).
Uwarunkowanie ekonomiczne: Chiny przeszły modernizację gospodarki (reforma Deng Xiaopinga, otwarcie na inwestycje, eksport produktów przemysłowych). Afryka — w wielu krajach gospodarka nie modernizowała się po dekolonizacji, dominował eksport surowców. Chiny dodatkowo prowadziły ekspansję inwestycyjną w Afryce (Pas i Szlak, kopalnie, infrastruktura), wzbogacając się szybciej.
- Matura CKE · maj 2023 · zad. 8 4 pkt klimat, prądy morskie, lokalizacja Krakowa vs wyspy
Zadanie 8. Na mapie świata literami od A do D oznaczono wybrane państwa, a literą X – wyspę. Poniżej przedstawiono klimatogram dla stacji meteorologicznej położonej na wyspie oznaczonej na mapie literą X.
Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2010 oraz www.climateexplorer.de
Zadanie 8.1. (0–1)
Wyjaśnij oznaczone na mapie szerokością geograficzną oraz miesięczne sumy opadów atmosferycznych, dlaczego pomimo podobnego w szerokości geograficznej w okolicach miesięcznej, mimo że położenie w szerokościach geograficznych odpowiadających położeniu w klimatologii Krakowa są podobne, średnia roczna temperatura powietrza jest niższa, przyczyniające się do różnicy między średnią roczną temperaturą powietrza w Krakowie a średnią roczną temperaturą powietrza na wyspie oznaczonej literą X.
Zadanie 8.2. (0–1)
Oceń, czy poniższe informacje o klimacie wyspy oznaczonej literą X są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
Nr Informacja P/F 1. Niższa niż w Krakowie roczna suma opadów atmosferycznych jest uwarunkowana wpływem zimnego prądu morskiego. P / F 2. Roczna suma opadów atmosferycznych na wyspie jest niższa od opadów rejestrowanych w Krakowie ze względu na słabsze parowanie wody morskiej w wyższych szerokościach geograficznych. P / F Zadanie 8.3. (0–2)
W tabeli podano dane statystyczne dotyczące rolnictwa wybranych państw świata oraz powierzchnię uprawianą do wskaźnika produkcji żywca w 2017 r.
Państwo Zbiory zbóż (mln ton) Powierzchnia zbiorów zbóż (mln ha) Zużycie nawozów sztucznych w kg na 1 ha (kg/ha) Udział rolnictwa w tworzeniu PKB (%) ... 79 367,2 14 135,5 11,2 0,8 ... 94 490,0 9 365,9 108,7 1,7 ... 38 213,7 13 829,5 68,3 1,8 Na podstawie: www.fao.org / Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2019, www.stat.gov.pl
Uzupełnij tabelę. Wpisz we wskazanych wierszach nazwy państw, których rolnictwa charakteryzowały przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród oznaczonych na mapie literami A–D.
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →8.1. Wyspa leży w obszarze oddziaływania zimnego prądu oceanicznego / Dryfu Wiatrów Zachodnich — obniża średnią roczną temperaturę powietrza. Dodatkowo bliskie położenie Antarktydy → wpływ zimnych mas powietrza. Kraków — pod wpływem Prądu Zatokowego / ciepłych mas powietrza.
8.2. — FP
8.3. — Argentyna, Francja, Kanada
- Matura CKE · maj 2023 · zad. 16 2 pkt demografia świata, prognozy ludności
Na wykresie przedstawiono liczbę ludności części świata w latach 1900–2020 wraz z prognozą dla 2050 roku.
Na podstawie: www.stat.gov.pl; www.businessinsider.com.pl
Uzupełnij tabelę. Przy każdym opisie wpisz znak X we właściwej kolumnie, tak aby wskazywał zmianę wartości wskaźnika w podanych latach na danym obszarze.
Lp. Opis wskaźnika wzrost spadek 1. Miejsce Europy w rankingu części świata według liczby ludności w roku 2020 w porównaniu z rokiem 1950. 2. Udział procentowy ludności Eurazji w liczbie ludności świata w latach 2000–2050. 3. Średnia gęstość zaludnienia Afryki w latach 2020–2050. - Matura CKE · maj 2023 · zad. 17 2 pkt demografia Polski, woj. świętokrzyskie, starzenie ludności
Zadanie 17. Na mapie przedstawiono wartość współczynnika dzietności według województw Polski w 2016 roku i jej zmianę w porównaniu z rokiem 2002.
Liczba urodzonych dzieci przypadających na jedną kobietę w wieku rozrodczym (15–49 lat): 1,401 – 1,506 1,301 – 1,400 1,251 – 1,300 1,201 – 1,250
Zmiana w porównaniu z 2002 r.: 0,25 pkt / 0,20 / 0,15 / 0,10 / 0,05 / 0,00 / -0,05 / -0,11
Na podstawie: Atlas statystyczny Polski, Warszawa 2018.
Zadanie 17.1. (0–1)
Na podstawie mapy i własnej wiedzy wykaż związek między specyfiką rynku pracy w województwie świętokrzyskim a wartością współczynnika dzietności w tym województwie w okresie, do którego odnoszą się dane przedstawione na mapie.
Zadanie 17.2. (0–1)
Podaj skutek społeczno-gospodarczy, który może wynikać ze spadku dzietności dla tych województw, w których zjawisko to wystąpiło.
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →17.1. Niedobór miejsc pracy → wysokie bezrobocie → odpływ migracyjny kobiet w wieku prokreacyjnym (15–49 lat) z województwa świętokrzyskiego do innych regionów / krajów → niska wartość wskaźnika dzietności. Dodatkowo: niskie płace, restrukturyzacja Staropolskiego/Centralnego Okręgu Przemysłowego, odłożenie decyzji o założeniu rodziny.
17.2. Skutki (jeden z):
- pogłębianie procesu starzenia ludności;
- zagrożenie depopulacją;
- niedobory zasobów pracy / niska podaż siły roboczej;
- spadek atrakcyjności województw dla inwestorów;
- spadek popytu na usługi edukacyjne;
- spadek wydatków na ograniczanie antropopresji.
- Matura CKE · maj 2023 · zad. 18 2 pkt migracje religijne, miejsca pielgrzymkowe, technopolie
Lourdes we Francji, Medziugorie w Bośni i Hercegowinie oraz Santiago de Compostela w Hiszpanii to miejscowości, do których corocznie odbywają się migracje tego samego typu o charakterze krótkotrwałym, spowodowane przyczyną pozaekonomiczną.
Spośród A–E wybierz i zaznacz dwie litery oznaczające miejsca, których rozwój wynika z migracji takiego samego typu, jak do miejscowości wskazanych powyżej.
A. Doha w Katarze B. Fatima w Portugalii C. Bangalur w Indiach D. Sophia Antipolis we Francji E. Mekka w Arabii Saudyjskiej
- Matura CKE · maj 2023 · zad. 19 3 pkt jakość życia w polskich miastach, smog Krakowa
Zadanie 19. Na wykresie przedstawiono miasta najwyżej oceniane w 2015 roku w Rankingu polskich miast zrównoważonych, w którym uwzględniono 16 miast wojewódzkich w Polsce, według kryteriów społecznych, środowiskowych i gospodarczych.
Obszary kryterialne: społeczne / środowiskowe / gospodarcze.
Na podstawie: www.knoz.amitabold.pl; www.areido.com
Na mapie przedstawiono rozmieszczenie wybranych przedsięwzięć wchodzących w skład "Doliny Lotniczej".
DOLINA LOTNICZA – AVIATION VALLEY (siedziba, produkcja lotnicza, inwestycje, ośrodki szkoleniowe, lotniska)
Na podstawie: www.cps.gov.pl
Zadanie 19.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego opisu nazwę miasta odpowiadającego miastu wybranego spośród przedstawionych w skały "Doliny Lotniczej" – za wyłonem i nie mapie.
Cechy miasta Nazwa miasta Miasto wojewódzkie wysoko ocenione według kryterium środowiskowych. Niekorzystny ludynowo tego miasta przy znacznym obniżeniu cech krajowości jakim ono otrzyma według kryterium społecznym, jest podobne do innych miast wcześniej wskazanych w rankingu w skład Doliny Lotniczej z połowy znajduje się w Dudniencie. ........................ Miasto, którego wymienionym na wykresie nie należy do najuznaczących, nie jest ani miastem największym od 1939 r. Charakteryzuje się stosunkowo niskim odsetkiem osób posiadających wykształcenie wyższe wśród społeczności środowiskowo dobrymi wynikami w warunkach demograficznych. ........................ Na uczyt tego miasta wojewódzkiego według kryterium środowiskowy szybko wynika z dużego zalesienia i zasobów wodnych oraz znacznych zasobów dziedzictwa przyrodniczego po przyznanego ich zalesienia obszaru jako park krajobrazowy – obszerne miejsce historycznej Doliny Lotniczej. ........................ Zadanie 19.2. (0–1)
Uzasadnij, z czego wynika – przedstawiona na wykresie – ocena Krakowa według kryterium środowiskowych.
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →19.1. — Lublin, Bielsko-Biała, Rzeszów
19.2. Kraków uzyskał niską ocenę środowiskową, ponieważ w mieście występuje zanieczyszczenie powietrza / smog, czemu sprzyjają:
- położenie w dolinie Wisły (koncentracja zanieczyszczeń);
- dominujące wiatry zachodnie niosące zanieczyszczenia z uprzemysłowionych obszarów;
- emisja z pieców domowych;
- ciasna zabudowa miasta utrudniająca przewietrzanie;
- duża koncentracja ludności → wytwarzanie odpadów / ścieków / hałasu.
- Matura CKE · maj 2023 · zad. 21 2 pkt rolnictwo świata, Egipt, islam, niska pogłowie owiec
Na mapie kolorem zielonym oznaczono wybrane państwa położone nad Morzem Śródziemnym.
W tabeli przedstawiono informacje dotyczące produkcji rolniczej państw oznaczonych kolorem zielonym na mapie.
Lp. Zbiory cytrusów (tys. ton) Zbiory winogron (tys. ton) Pogłowie owiec (tys. sztuk) Pogłowie trzody chlewnej (tys. sztuk) 1. 6 937 5 934 15 963 29 232 2. 2 524 8 202 7 285 8 478 3. 4 800 1 717 5 640 300* *dane szacunkowe
Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2018, www.stat.gov.pl
Podaj nazwę państwa, wybranego spośród wskazanych kolorem zielonym na mapie, którego dotyczą informacje zawarte w wierszu tabeli oznaczonym numerem 3. Uzasadnij odpowiedź dwoma argumentami odnoszącymi się do odpowiedniej cechy tego państwa, przyczyniającej się do osiągnięcia – przedstawionej w tabeli – wartości wskaźników jego produkcji rolniczej.
Państwo: ........................
Uzasadnienie:
- ........................
- ........................
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →Państwo: Egipt
Uzasadnienia (dwa z):
- Niedobór wody dla rolnictwa / upraw winogron (klimat zwrotnikowy, pustynie).
- Struktura użytkowania gruntów Egiptu — wysoki udział nieużytków.
- Niedobór pastwisk → niskie pogłowie owiec.
- Większość ludności wyznaje islam — zakaz spożywania alkoholu / mięsa wieprzowego → niski popyt na uprawę winogron / hodowlę trzody chlewnej.
- Matura CKE · maj 2023 · zad. 27 1 pkt ubóstwo edukacyjne Afryki, dostępność szkół, kultura
Na mapie przedstawiono wartość wskaźnika upowszechnienia edukacji na poziomie podstawowym na świecie w 2010 roku.
Legenda: 90–100% / 50–89% / <50% / brak danych
Na podstawie: Progress for Children. Achieving the MDGs with equity, UNICEF 2011.
Podaj czynnik – inny niż niskie nakłady finansowe – ograniczający dostęp do edukacji w krajach o wartości wskaźnika upowszechnienia edukacji poniżej 50%. Wyjaśnij, dlaczego ten czynnik sprawia, że zdobywanie wykształcenia przez mieszkańców tych krajów jest utrudnione.
Czynnik: ........................
Wyjaśnienie: ........................
Pokaż odpowiedź
Zobacz pełne rozwiązanie krok po kroku →Przykładowe czynniki (jeden z wyjaśnieniem):
- Praca dzieci / tradycyjne zajęcia w gospodarstwie domowym — ubóstwo rodzin wymusza pracę dzieci i uniemożliwia ich edukację.
- Kultura / tradycje — wczesne zamążpójście dziewcząt (ich tradycyjna rola społeczna) jest przeszkodą dla edukacji.
- Brak stabilności politycznej / częste wojny — konflikty sprzyjają pogłębieniu zjawiska ubóstwa.
- Brak infrastruktury edukacyjnej — szkoły zbyt oddalone, niskiej jakości budynki, brak wyposażenia.
- Klimat — występowanie pustyń utrudnia dojazd do szkół.