Co jest na maturze rozszerzonej z historii?

Tak, wypracowanie jest obowiązkowym i istotnym elementem arkusza. Zdający wybiera jeden temat spośród kilku zaproponowanych, reprezentujących różne epoki historyczne, i pisze rozprawkę historyczną opartą na wiedzy własnej oraz argumentacji. To najwyżej punktowane pojedyncze zadanie w całym arkuszu.

Obowiązuje pełny zakres chronologiczny — wszystkie epoki od starożytności, przez średniowiecze, nowożytność i XIX wiek, aż po historię najnowszą i czasy współczesne. Materiał obejmuje starożytny Egipt, Grecję i Rzym, dzieje Polski Piastów i Jagiellonów, Rzeczpospolitą szlachecką, zabory, obie wojny światowe oraz okres PRL i przemian po 1945 roku. Żadna epoka nie jest z egzaminu wyłączona.

Tak, znajomość kluczowych dat i chronologii jest niezbędna, bo wiele zadań wymaga umiejscowienia wydarzeń w czasie i porządkowania ich w ciągi przyczynowo-skutkowe. Nie chodzi jednak o pamięciowe wkuwanie każdej daty — najważniejsze są cezury i wydarzenia przełomowe (np. 966, 1410, 1795, 1918, 1939, 1989), które porządkują całą epokę. Daty służą też do poprawnego datowania i interpretacji źródeł.

Analiza źródeł to podstawa całego arkusza — praktycznie każde zadanie opiera się na dołączonym materiale. Zdający pracuje ze źródłami tekstowymi (kroniki, dokumenty, wspomnienia), mapami, tablicami genealogicznymi, danymi statystycznymi oraz materiałami ikonograficznymi. Kluczowe jest nie tylko odczytanie treści źródła, ale też jego krytyka: rozpoznanie autora, kontekstu, celu i wiarygodności.

Tak, mapy historyczne oraz materiały ikonograficzne regularnie pojawiają się w arkuszu jako źródła do analizy. Na podstawie mapy trzeba np. rozpoznać zasięg państwa, przebieg kampanii wojennej czy zmiany granic, a przy ikonografii — zinterpretować obraz, rzeźbę, plakat lub herb i osadzić go w realiach epoki. Umiejętność czytania mapy i odczytywania symboliki dzieła sztuki jest punktowana wprost.

Tak, karykatury i rysunki satyryczne bywają wykorzystywane jako źródła ikonograficzne, zwłaszcza przy tematach z XIX i XX wieku. Zadanie zwykle wymaga rozpoznania, jakiego wydarzenia lub postaci dotyczy karykatura, oraz odczytania intencji autora i przekazu propagandowego. To sprawdza umiejętność krytycznej interpretacji źródła o wyraźnym zabarwieniu perswazyjnym.

Tak, historia XX wieku — w tym II wojna światowa oraz okres PRL — należy do obowiązkowego zakresu i często pojawia się zarówno w zadaniach źródłowych, jak i wśród tematów wypracowań. Sprawdzana jest wiedza o Polskim Państwie Podziemnym, Powstaniu Warszawskim, losach Polaków w czasie wojny, a także o systemie komunistycznym, opozycji i przemianach prowadzących do 1989 roku. To jedne z najczęściej eksploatowanych na maturze partii materiału.

Obowiązuje zarówno historia Polski, jak i historia powszechna — obie są ze sobą splecione w wymaganiach i w arkuszu. Zdający musi znać dzieje świata (starożytne cywilizacje, rewolucje, zjednoczenia, totalitaryzmy, zimna wojna) oraz umieć powiązać je z wydarzeniami na ziemiach polskich. Wiele zadań i tematów wypracowań wymaga właśnie ukazania Polski na tle procesów europejskich i światowych.

Wypracowanie jest najwyżej punktowanym zadaniem w arkuszu i odpowiada za znaczącą część możliwych do zdobycia punktów. Oceniane jest według kryteriów obejmujących m.in. zgodność z tematem, poziom merytoryczny i selekcję faktów, wykorzystanie argumentacji oraz konstrukcję i spójność wywodu. Dokładna punktacja jest podana w informatorze CKE i zasadach oceniania danego rocznika — warto sprawdzić ją w aktualnych materiałach.

Nie, matury rozszerzonej nie trzeba „zdać” żadnym progiem procentowym — nie ma tu progu 30% jak na poziomie podstawowym. Liczy się wyłącznie osiągnięty wynik procentowy, który jest przeliczany na punkty w rekrutacji na studia. Im wyższy wynik, tym większe szanse na prawo, historię czy stosunki międzynarodowe.

Tak, epoki dawne są w pełni obowiązujące i regularnie pojawiają się w arkuszu, także jako tematy wypracowań. Ze starożytności sprawdzana jest wiedza o Egipcie, Grecji i Rzymie (ustroje, religia, kultura), a ze średniowiecza — dzieje Polski Piastów i Jagiellonów oraz Europy łacińskiej, w tym feudalizm, krucjaty i sztuka romańska oraz gotycka. Nie da się skutecznie przygotować, pomijając te okresy.

Arkusz poziomu rozszerzonego z historii trwa 180 minut. W tym czasie należy rozwiązać zadania zamknięte i otwarte oparte na źródłach oraz napisać wypracowanie na wybrany temat. Warto rozplanować czas tak, aby na rozprawkę historyczną zostawić odpowiednio dużą rezerwę, bo jest ona pracochłonna i najwyżej punktowana.