Wypowiedź pisemna: rozprawka, artykuł i list formalny

1. Zadanie treningowe 13 pkt rozprawka za i przeciw — gap year przed studiami

   Coraz więcej absolwentów szkół średnich decyduje się na roczną przerwę (gap year) między maturą a rozpoczęciem studiów. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz argumenty za takim rozwiązaniem i przeciw niemu. W swojej wypowiedzi odnieś się do:

   • rozwoju osobistego,
   • sytuacji finansowej.

   Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla rozprawki (wstęp z wprowadzeniem tematu, rozwinięcie z argumentami za i przeciw, zakończenie z wnioskiem i własnym stanowiskiem).

   Pokaż rozwiązanie

   Odpowiedź:

   Dobra praca musi: zrealizować OBA elementy polecenia (argumenty ZA i PRZECIW, każdy odniesiony do rozwoju osobistego oraz do sytuacji finansowej), mieć wyraźny trójdzielny układ (wstęp wprowadzający temat, rozwinięcie, zakończenie z własnym stanowiskiem), mieścić się w 200-250 słowach, być spójna dzięki wyrażeniom łączącym (on the one hand / on the other hand, in terms of, to sum up) i utrzymywać formalny rejestr. CKE ocenia: treść, spójność i logikę, zakres oraz poprawność środków językowych.

   Rozwiązanie:

   Wzorcowa wypowiedź (ok. 235 słów):

   More and more school leavers choose to take a gap year before starting university, and opinions on this decision remain divided. This essay will consider the main arguments for and against postponing higher education.

   On the one hand, a gap year can greatly benefit personal development. Young people who travel, volunteer or work gain independence, maturity and a clearer sense of what they want to study. Such experiences often make them more motivated and confident students. From a financial point of view, a year of employment allows them to save money, which can later reduce their reliance on loans during their studies.

   On the other hand, a gap year also has serious drawbacks. In terms of personal growth, some students lose their study habits and find it difficult to return to regular learning after twelve months of freedom. Financially, the situation can be equally problematic, because travelling and living independently are expensive, and not everyone manages to earn more than they spend.

   To sum up, taking a gap year clearly has both advantages and disadvantages. In my opinion, it is a valuable option, but only for those who plan it carefully and treat it as an opportunity to grow rather than merely a break from responsibility. Used wisely, a gap year can be an investment in one's future rather than a waste of precious time.

   ---

   Struktura:

   • Wstęp: jedno-dwa zdania wprowadzające temat i zapowiadające, że praca rozważy argumenty za i przeciw (bez ujawniania opinii).
   • Rozwinięcie: akapit z argumentami ZA (rozwój osobisty + finanse) oraz akapit z argumentami PRZECIW (te same dwa aspekty) — dzięki temu oba elementy polecenia są w pełni pokryte.
   • Zakończenie: podsumowanie i wyraźne własne stanowisko (In my opinion...).

   Przydatne zwroty: 'opinions remain divided', 'this essay will consider the arguments for and against', 'on the one hand / on the other hand', 'from a financial point of view', 'in terms of personal growth', 'to sum up', 'in my opinion', 'rather than'.

   ⚠ Typowa pułapka: Najczęstszy błąd to napisanie rozprawki wyłącznie ZA lub wyłącznie PRZECIW albo pominięcie jednego z dwóch narzuconych aspektów (tu: finanse). CKE obniża punkty za treść, jeśli któryś element polecenia nie jest rozwinięty.

2. Zadanie treningowe 13 pkt rozprawka za i przeciw — życie w dużym mieście

   Co roku tysiące młodych ludzi przeprowadza się z małych miejscowości do dużych miast. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz argumenty za życiem w dużym mieście i przeciw niemu. W swojej wypowiedzi odnieś się do:

   • możliwości zawodowych,
   • jakości życia.

   Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla rozprawki (wstęp wprowadzający temat, rozwinięcie z argumentami za i przeciw, zakończenie z wnioskiem i własnym stanowiskiem).

   Pokaż rozwiązanie

   Odpowiedź:

   Dobra praca musi: zawierać zrównoważone argumenty ZA i PRZECIW, z których każdy odnosi się do możliwości zawodowych ORAZ jakości życia; mieć trójdzielny układ z jasnym wnioskiem i własną opinią; mieścić się w 200-250 słowach; być spójna (linkery kontrastujące i sekwencyjne) i formalna. CKE ocenia treść, spójność i logikę, zakres oraz poprawność językową.

   Rozwiązanie:

   Wzorcowa wypowiedź (ok. 240 słów):

   Every year thousands of young people move from small towns to large cities, hoping for a better future. Whether this decision is wise remains a matter of debate. This essay will present arguments for and against living in a big city.

   Supporters point first to career opportunities. Large cities offer far more jobs, better-paid positions and access to leading universities and companies, so ambitious young people can develop their skills much faster than in the countryside. Regarding quality of life, cities also provide countless cultural attractions, from theatres to restaurants, which make everyday life varied and exciting.

   Opponents, however, raise convincing counterarguments. As far as careers are concerned, competition in cities is fierce, and the high cost of living often cancels out the benefit of higher salaries. In terms of quality of life, noise, pollution and constant crowds can be extremely stressful, and many residents complain that they never truly relax or get to know their neighbours.

   In conclusion, living in a big city offers both exciting possibilities and significant difficulties. Personally, I believe that a large city is worth choosing at the beginning of one's career, when opportunities matter most. Later in life, however, a quieter place may prove far healthier and more comfortable. The right choice, therefore, depends largely on one's priorities and stage of life.

   ---

   Struktura:

   • Wstęp: wprowadzenie zjawiska (migracja do miast) i zapowiedź rozważenia obu stron.
   • Rozwinięcie: akapit z argumentami ZA (kariera + jakość życia) i akapit z argumentami PRZECIW (te same dwa aspekty).
   • Zakończenie: wniosek i uzasadnione własne stanowisko zależne od etapu życia.

   Przydatne zwroty: 'remains a matter of debate', 'supporters point to', 'opponents raise convincing counterarguments', 'as far as ... is concerned', 'regarding', 'cancels out the benefit of', 'in conclusion', 'personally, I believe that'.

   ⚠ Typowa pułapka: Częsty błąd to zlepienie argumentów za i przeciw w jednym akapicie bez wyraźnego kontrastu, co obniża ocenę spójności. Trzymaj się schematu: jeden akapit ZA, jeden PRZECIW, oba pokrywające te same dwa narzucone aspekty.

3. Zadanie treningowe 13 pkt artykuł — szkolny program wolontariatu

   W Twojej szkole wprowadzono program wolontariatu. Napisz artykuł do szkolnej gazetki anglojęzycznej, w którym:

   • opiszesz, na czym polega ten program,
   • przedstawisz swoją opinię o jego wpływie na uczniów.

   Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla artykułu (przyciągający tytuł, wstęp zachęcający do lektury, rozwinięcie realizujące oba elementy oraz zakończenie z wnioskiem lub zachętą).

   Pokaż rozwiązanie

   Odpowiedź:

   Dobra praca musi: mieć przyciągający tytuł i wstęp zainteresowujący czytelnika (np. pytanie retoryczne); zrealizować OBA elementy — opis działania programu ORAZ ocenę jego wpływu na uczniów; utrzymać żywy, choć poprawny rejestr artykułu; mieć zakończenie z wnioskiem lub zachętą; mieścić się w 200-250 słowach. CKE ocenia treść, spójność i logikę, zakres oraz poprawność językową.

   Rozwiązanie:

   Wzorcowa wypowiedź (ok. 245 słów):

   Making a Difference: Volunteering at Our School

   Have you ever wondered whether teenagers can really change their community? Since our school launched its volunteering programme last September, hundreds of students have proved that they can.

   The scheme is simple but effective. Every student may sign up for one of several projects, such as helping elderly residents with their shopping, tutoring younger children or cleaning up local parks. Volunteers devote two afternoons a month to their chosen activity and, at the end of the year, receive a special certificate that documents their commitment.

   In my opinion, the impact of the programme has been remarkable. Firstly, it has clearly changed the atmosphere at school. Students who once cared only about grades now talk enthusiastically about the people they have helped, and many have discovered new interests and even possible careers. Secondly, the local community has benefited enormously, as lonely and disadvantaged people finally receive the attention they deserve.

   Of course, some classmates complain that volunteering takes up time they would rather spend studying or relaxing. Yet almost everyone agrees that the rewards outweigh the effort.

   All things considered, our volunteering programme has been a great success. It has taught us that even small actions can improve someone's life, and I strongly encourage every student to join. After all, helping others is the best way to grow as a person.

   ---

   Struktura:

   • Wstęp: przyciągający tytuł oraz pytanie retoryczne, które zaciekawia czytelnika i wprowadza temat.
   • Rozwinięcie: akapit opisujący, jak program działa (element 1), oraz akapit z oceną wpływu na uczniów i społeczność (element 2), z krótkim zastrzeżeniem uwiarygodniającym ocenę.
   • Zakończenie: podsumowanie i wyraźna zachęta skierowana do czytelników.

   Przydatne zwroty: 'Have you ever wondered...?', 'the scheme is simple but effective', 'in my opinion', 'firstly / secondly', 'the rewards outweigh the effort', 'all things considered', 'I strongly encourage', 'after all'.

   ⚠ Typowa pułapka: W artykule łatwo zapomnieć o cechach gatunku: brak tytułu lub brak wstępu angażującego czytelnika obniża ocenę treści. Pamiętaj też o obu elementach — sam opis programu bez OCENY jego wpływu to praca niepełna.

4. Zadanie treningowe 13 pkt list formalny — reklamacja kursu językowego online

   Wziąłeś/wzięłaś udział w płatnym internetowym kursie języka angielskiego, który nie spełnił Twoich oczekiwań. Napisz list formalny do organizatora kursu, w którym:

   • opiszesz problemy, które napotkałeś/napotkałaś,
   • określisz, czego oczekujesz od organizatora.

   Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla listu formalnego (odpowiednie zwroty otwierające i zamykające, formalny rejestr, jasne przedstawienie problemu oraz oczekiwań).

   Pokaż rozwiązanie

   Odpowiedź:

   Dobra praca musi: rozpocząć się i zakończyć poprawnymi zwrotami formalnymi (Dear Sir or Madam ... Yours faithfully); zrealizować OBA elementy — konkretny opis problemów ORAZ jednoznaczne określenie oczekiwań (np. zwrot pieniędzy, przeprosiny); utrzymać formalny, uprzejmy, ale stanowczy ton bez form skróconych; mieścić się w 200-250 słowach. CKE ocenia treść, spójność i logikę, zakres oraz poprawność językową.

   Rozwiązanie:

   Wzorcowa wypowiedź (ok. 230 słów):

   Dear Sir or Madam,

   I am writing to express my dissatisfaction with the online English course 'Speak Now', which I enrolled on and paid for in full last month.

   Although the advertisement promised small groups and highly qualified teachers, my experience has been very different. To begin with, each lesson was attended by more than thirty students, which made it impossible to practise speaking or to ask questions. Furthermore, on several occasions the teacher failed to appear, and the missed classes were never rescheduled despite my repeated emails.

   I was also disappointed by the learning materials. Instead of the interactive resources described on your website, participants received only outdated photocopies containing numerous mistakes. As a result, I have made almost no progress, even though the course was rather expensive.

   In view of these problems, I believe I am entitled to compensation. Having fulfilled all my obligations as a participant, I do not think it is fair that I should bear the cost of your organisation's failures. I would therefore expect a full refund of the fee I paid, or at the very least free access to a properly organised course next term. I would also appreciate a written apology for the inconvenience I have suffered.

   I trust that you will treat my complaint seriously and respond within fourteen days. I look forward to hearing from you.

   Yours faithfully, Alex Kowalski

   ---

   Struktura:

   • Wstęp: formalny zwrot 'Dear Sir or Madam' oraz zdanie jasno określające cel listu (reklamacja konkretnego kursu).
   • Rozwinięcie: akapit opisujący problemy (element 1) oraz akapit precyzujący oczekiwania wobec organizatora (element 2).
   • Zakończenie: zdanie z oczekiwaniem odpowiedzi, formuła 'I look forward to hearing from you' i podpis 'Yours faithfully'.

   Przydatne zwroty: 'I am writing to express my dissatisfaction with', 'although the advertisement promised', 'to begin with / furthermore', 'in view of these problems', 'I believe I am entitled to', 'I would expect a full refund', 'I look forward to hearing from you', 'Yours faithfully'.

   ⚠ Typowa pułapka: W liście formalnym nie wolno używać form skróconych (I'm, don't) ani zwrotów potocznych. Uwaga na parę Dear Sir or Madam -> Yours faithfully (przy nieznanym adresacie) kontra Dear Mr Smith -> Yours sincerely — pomylenie tej pary bywa punktowane jako błąd rejestru.

5. Zadanie treningowe 13 pkt artykuł — system rowerów miejskich

   W Twoim mieście uruchomiono system rowerów miejskich. Napisz artykuł do anglojęzycznego serwisu internetowego, w którym:

   • opiszesz, jak ten system działa,
   • ocenisz, czy poprawił on życie mieszkańców.

   Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla artykułu (przyciągający tytuł, wstęp zachęcający do lektury, rozwinięcie realizujące oba elementy oraz zakończenie z wnioskiem lub zachętą).

   Pokaż rozwiązanie

   Odpowiedź:

   Dobra praca musi: mieć przyciągający tytuł i wstęp budzący ciekawość; zrealizować OBA elementy — opis działania systemu ORAZ ocenę jego wpływu na życie mieszkańców (z podaniem plusów i ewentualnych minusów); zakończyć się wnioskiem lub zachętą; utrzymać żywy, lecz poprawny rejestr; mieścić się w 200-250 słowach. CKE ocenia treść, spójność i logikę, zakres oraz poprawność językową.

   Rozwiązanie:

   Wzorcowa wypowiedź (ok. 245 słów):

   Two Wheels, One City: Has Bike-Sharing Changed Our Town?

   A year ago, hardly anyone in our town cycled to work. Today, bright green bicycles can be seen on almost every street. What has caused this sudden change? The answer is our new bike-sharing system.

   The idea behind it is straightforward. Dozens of docking stations have been installed across the town, and residents can unlock a bike using a simple mobile application. The first thirty minutes are free, and longer rides cost only a small fee, which makes cycling affordable for everyone, including students and pensioners.

   Has the scheme improved daily life? In my view, the benefits are obvious. To start with, the streets are noticeably less congested, and the air feels cleaner now that fewer people drive short distances. In addition, cycling has encouraged residents to exercise, and many of my neighbours say they feel healthier and more energetic than before.

   Naturally, the system is not perfect. Bikes occasionally disappear from stations during rush hour, and a few have been vandalised. Nevertheless, these are minor problems compared with the overall advantages.

   To conclude, the bike-sharing system has been a genuine success and a model worth copying. If your town is considering a similar project, my advice is simple: give it a try. You may be surprised how quickly two wheels can transform a whole community.

   ---

   Struktura:

   • Wstęp: chwytliwy tytuł oraz kontrastowe wprowadzenie (kiedyś vs dziś) zakończone pytaniem, które zaciekawia czytelnika.
   • Rozwinięcie: akapit opisujący, jak działa system (element 1), oraz akapit oceniający wpływ na mieszkańców z plusami i drobnymi minusami (element 2).
   • Zakończenie: wyraźny wniosek i zachęta skierowana do czytelników.

   Przydatne zwroty: 'What has caused this sudden change?', 'the idea behind it is straightforward', 'in my view, the benefits are obvious', 'to start with / in addition', 'naturally, the system is not perfect', 'nevertheless', 'to conclude', 'a model worth copying'.

   ⚠ Typowa pułapka: W artykule oceniającym łatwo popaść w jednostronny zachwyt. Wiarygodna ocena wymaga wskazania także drobnych wad (tu: kradzieże, wandalizm) — dzięki temu element 'oceń' jest w pełni zrealizowany, a praca zyskuje na spójności i obiektywizmie.

Inne działy — język angielski rozszerzona

• Znajomość środków językowych (9)
• Rozumienie ze słuchu (9)
• Rozumienie tekstów pisanych (15)