Co jest na maturze rozszerzonej z geografii?
Najczęstsze pytania o zakres wymagań na poziomie rozszerzonym — co obowiązuje, a czego nie ma. Przy pytaniach o konkretny dział znajdziesz link do zadań z arkuszy CKE.
Czy na maturze z geografii można korzystać z atlasu?
Nie — atlasu nie wolno wnosić na egzamin. Wszystkie potrzebne mapy i dane są dołączone do arkusza, w tym barwna mapa szczegółowa, na której opiera się część zadań. Nauka pracy z mapą jest ważna, ale na samej maturze korzystasz wyłącznie z materiałów w arkuszu.
Czy na maturze z geografii można używać linijki, lupy i kalkulatora?
Tak. Zgodnie z komunikatem CKE o przyborach na egzamin z geografii można wnieść linijkę, lupę oraz prosty kalkulator. Linijka i lupa przydają się przy pracy z mapą szczegółową, a kalkulator — przy zadaniach obliczeniowych, takich jak skala, spadek rzeki czy wysokość Słońca.
Czy na maturze rozszerzonej z geografii trzeba znać obliczenia (skala, czas słoneczny, wysokość Słońca)?
Tak, obliczenia są stałym elementem arkusza. Musisz umieć przeliczać skalę mapy i odległości, obliczać czas słoneczny i różnice czasu między południkami oraz wyznaczać wysokość Słońca w górowaniu w dniach równonocy i przesileń. Warto też opanować spadek rzeki, gęstość zaludnienia i odczyt wysokości z poziomic.
Czy na maturze z geografii są mapy synoptyczne?
Tak — mapy synoptyczne i analiza pogody to typowy element arkusza rozszerzonego. Trzeba umieć odczytać z nich fronty atmosferyczne (ciepły, chłodny, okluzji), układy niskiego i wysokiego ciśnienia oraz przewidzieć zmianę pogody. Znaki na mapie synoptycznej dobrze znać na pamięć, bo nie zawsze są w legendzie.
Czy na maturze z geografii trzeba czytać klimatogramy?
Tak, klimatogramy pojawiają się regularnie. Na ich podstawie trzeba rozpoznać strefę lub typ klimatu, wskazać porę suchą i deszczową oraz przypisać klimatogram do miejsca na mapie. Kluczowe jest odróżnianie rozkładu temperatur i opadów charakterystycznego dla poszczególnych stref klimatycznych.
Zobacz 12 zadań z działu „Atmosfera i klimat" →Czego dotyczy geografia fizyczna, a czego społeczno-ekonomiczna na maturze rozszerzonej?
Geografia fizyczna obejmuje ruchy Ziemi, atmosferę i klimat, hydrosferę, litosferę oraz rzeźbę terenu, gleby i biosferę. Geografia społeczno-ekonomiczna to ludność i osadnictwo, rolnictwo, przemysł i energetyka, transport, handel oraz zróżnicowanie rozwoju krajów. Arkusz PR sprawdza oba obszary, często łącząc je w jednym zadaniu.
Czy na maturze rozszerzonej z geografii jest geografia Polski?
Tak, geografia Polski jest ważną częścią wymagań. Pojawiają się pytania o ukształtowanie i budowę geologiczną, rzeki i pojezierza, klimat, rolnictwo według regionów, przemysł, surowce oraz demografię i urbanizację kraju. Sporo zadań opiera się na mapie szczegółowej fragmentu Polski.
Czy trzeba umieć pracować z wykresami i tabelami na maturze z geografii?
Tak — praca z materiałem źródłowym to fundament arkusza rozszerzonego. Musisz odczytywać dane z wykresów i tabel, porównywać wartości, dostrzegać tendencje oraz na ich podstawie formułować wnioski i związki przyczynowo-skutkowe. Samo odczytanie liczby zwykle nie wystarcza — trzeba ją zinterpretować.
Czy na maturze rozszerzonej z geografii jest tektonika płyt i procesy geologiczne?
Tak. Wymagania obejmują teorię tektoniki płyt, granice płyt litosfery, procesy endogeniczne (wulkanizm, trzęsienia ziemi, orogenezy) oraz rozpoznawanie skał i określanie wieku warstw. Często trzeba powiązać budowę geologiczną z rzeźbą terenu i występowaniem surowców.
Zobacz 12 zadań z działu „Litosfera" →Czy na maturze z geografii trzeba znać zadania z mapy topograficznej i azymutu?
Tak, praca z mapą topograficzną jest jednym z filarów egzaminu. Trzeba umieć wyznaczać azymut, obliczać odległości i różnice wysokości, odczytywać poziomice oraz rozpoznawać formy terenu i obiekty na barwnej mapie szczegółowej. Do tych zadań przydają się linijka i lupa.
Zobacz 5 zadań z działu „Mapa i kartografia" →Czy rozszerzenie z geografii trzeba zdać jakimś progiem?
Nie — matury rozszerzonej nie trzeba „zdać” żadnym progiem procentowym. Liczy się sam wynik procentowy, który przelicza się na punkty w rekrutacji na studia. Im wyższy rezultat, tym większe szanse na wymarzony kierunek, ale nie istnieje granica „niezdania” rozszerzenia.
Ile trwa arkusz matury rozszerzonej z geografii?
Arkusz PR z geografii trwa 180 minut. W tym czasie rozwiązuje się zadania zamknięte i otwarte oparte na dołączonych materiałach źródłowych oraz na barwnej mapie szczegółowej. Warto rozplanować czas tak, aby zostawić rezerwę na obliczenia i staranne sformułowanie odpowiedzi otwartych.